[ 1 / 249 ] دارقطنى - در حالى كه اين روايت صحيح دانسته است - و بيهقى در سنن ، از ابو هريره از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل كردهاند : « هرگاه " حمد " را خوانديد ،
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
را نيز بخوانيد . اين سوره امّ القرآن ، امّ الكتاب و سبع مثانى است و
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
يكى از آيات آن مىباشد . » « 1 »
[ 1 / 250 ] دارقطنى از على بن ابى طالب عليه السلام چنين روايت كرده است : « پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم از من پرسيد : " هنگامى كه براى نماز بهپا مىخيزى ، چگونه قرائت مىكنى ؟ " گفتم :
[ مى گويم : ]
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
. فرمود : " بگو :
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
" . » « 2 »
[ 1 / 251 ] طبرانى در الاوسط ، ابن مردويه در تفسيرش و بيهقى از ابو هريره از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم روايت كردهاند :
« « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
هفت آيه است كه
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
يكى از آنهاست . اين سوره ، همان سبع مثانى ، قرآن عظيم ، امّ القرآن و فاتحة الكتاب مىباشد . » « 3 »
[ 1 / 252 ] حاكم با سند خود به ابن جريج روايت كرده است كه وى گفت : پدرم به من خبر داد كه سعيد بن جبير دربارهء
« وَ لَقَدْ آتَيْناكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثانِي »
« 4 » . گفت : « مراد ، امّ القرآن است . » جريج گويد : « سعيد بن جبير
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
را آيهء هفتم ، بر من خواند . » سعيد گويد : « ابن عباس آن را بر من همان گونه قرائت كرد كه من بر تو خواندم » ، سپس گفت :
« « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
آيهء هفتم است . » ابن عباس گويد :
« خداوند آن را به شما داد و پيش از شما ، به هيچ كس نداده بود . »
حاكم گويد : « اين حديث براساس شرايط شيخين ( بخارى و مسلم ) صحيح
هامش
( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 11 ؛ دارقطنى ، ج 1 ، ص 310 ؛ بيهقى ، ج 2 ، ص 45 ، در اين منبع ، به جاى « إحدى آياتها » ، « إحداها » آمده است ؛ كنز العمّال ، ج 7 ، ص 437 ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 93 .
( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 22 ؛ دارقطنى ، ج 1 ، ص 302 .
( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 12 ؛ الاوسط ، ج 5 ، ص 208 ؛ بيهقى ، ج 2 ، ص 45 ؛ مجمع الزوائد ، ج 2 ، ص 109 ، در آن آمده است : « طبرانى آن را در الاوسط روايت كرده است و رجال آن ثقه هستند . » ؛ كنز العمّال ، ج 1 ، ص 560 ، با اختلافى اندك ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 10 .
( 4 ) . حجر ( 15 ) 87 .