[ 1 / 146 ] از امام ابو جعفر باقر عليه السلام روايت شده است : « آغاز هر كتاب آسمانى
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
است . هرگاه
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
را خواندى ، از استعاذه نكردن باكى نداشته باش . آن گاه كه
« بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
را قرائت كردى ، [ بسمله ] تو را از بلاياى آسمان و زمين نگه مىدارد . » « 1 »
شهيد اول ، محمد بن جمال الدين مكى گويد : « شيخ ابو على بن شيخ اعظم ، ابو جعفر طوسى معتقد به وجوب استعاذه است ؛ چرا كه به آن امر شده است . اين عجيب مىباشد ؛ زيرا امر در اين جا ، به اتفاق ، براى ندب است . پدرش در كتاب خلاف ، اجماع شيعه را [ بر استحباب استعاذه ] نقل كرده است . » « 2 »
[ 1 / 147 ] ابو جعفر صدوق در من لا يحضره الفقيه روايت كرده است : « رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم كاملترين و موجزترين نماز را مىخواند . هنگامى كه وارد نماز مىشد ، مىگفت : " اللَّه اكبر . بسم اللَّه الرّحمان الرّحيم " » « 3 » ؛ يعنى هنگامى كه ارادهء ايجاز و اكتفا بر واجبات نماز را داشت ، چنين مىكرد .
در رواياتِ توصيف نماز نيز دلالتى بر اين معنا وجود دارد ؛
[ 1 / 148 ] براى نمونه در صحيحهء حمّاد - كه در بيان واجبات نماز است - بر تكبير ، سپس قرائت حمد اكتفا شده و آمده است : « گفت : اللَّه اكبر ، آن گاه حمد را خواند . . . » « 4 »
ليك در روايات بيان گر آداب ، ابتدا استعاذه ، سپس بسمله ذكر شده است :
[ 1 / 149 ] « أعوذ باللَّه السميع العليم من الشيطان الرجيم . بسم اللَّه الرحمان الرحيم . . . » « 5 » ابو حنيفه ، سفيان ، اوزاعى ، شافعى ، احمد و اسحاق نيز به اين استحباب فتوا دادهاند . « 6 »
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 3 ، ص 313 ؛ الوافى ، ج 8 ، ص 648 .
( 2 ) . ذكرى الشيعه ، ج 3 ، ص 131 . نيز بنگريد به : خلاف ، ج 1 ، ص 424 .
( 3 ) . الفقيه ، ج 1 ، ص 306 .
( 4 ) . همان ، ص 300 و 301 .
( 5 ) . همان ، ص 304 .
( 6 ) . بنگريد به : خلاف ، ج 1 ، ص 324 و المغنى ، ج 1 ، ص 519 .