[ آيه ] ، بين من و بندهام است و او مىتواند هر گونه درخواست كند . هنگامى كه بگويد :
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
.
صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ »
، مىفرمايد : اين ، براى بندهء من است و بندهام هرچه بخواهد ، درخواست كند . » « 1 »
[ 1 / 142 ] عبد بن حميد از طريق مطر ورّاق از قتاده ، دربارهء آيهء
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
نقل كرده است : « منظور [ از
« الْعالَمِينَ »
] آفريدگان او مىباشد . » دربارهء
« الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
گفت : « خود را ستود . » دربارهء
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
گفت : « روزى كه بين خلايق حسابرسى مىشود ؛ يعنى اين چنين معتقد باشيد . » دربارهء
« إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ »
گفت : « بر خود دلالت كرد . » « 2 »
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
؛ « يعنى راه راست . »
« صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
؛ « يعنى راه پيامبران . »
« غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ »
؛ « همان يهود مىباشند . »
« وَ لَا الضَّالِّينَ »
« ؛ يعنى نصارى . » « 3 »
هامش
( 1 ) . ابن كثير ، ج 1 ، ص 27 و 28 . اين حديث را علاء از پدرش و از ابو سائب ، پناهندهء بنى عبد اللَّه بن هشام ، روايت كرده است كه اين دو همنشين ابو هريره بودند . ( بنگريد به : مسلم ، ج 2 ، ص 9 ) .
( 2 ) . در الدرّ ، ( ج 1 ، ص 13 ، چاپ قديمى مصر ) ، به جاى « دلّ على نفسه » ، « دلّ على أهله » آمده است .
( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 35 .