مىفرمايد : بندهام گواهى داد در آن روز ، مالكى جز من نيست ، پس بندهام مرا ستود .
[ هنگامى كه بگويد : ]
« إِيَّاكَ نَعْبُدُ »
؛ يعنى خدا را مىپرستم و به يكتايى مىستايم
« وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ »
، خداوند مىفرمايد : اين [ آيه ] ، بين من و بندهام است : تنها مرا مىپرستد - كه اين براى من است - و تنها از من يارى مىجويد - كه اين براى اوست - پس از اين ، هر چه بندهام بخواهد ، دريافت كند . . . " » « 1 »
[ 1 / 136 ] مالك در موطّأ ، سفيان بن عيينه در تفسيرش ، ابو عبيد در فضائلش ، ابن ابى شيبه ، احمد در مسند خود ، بخارى در جزء القراءة ، مسلم در صحيح خود ، ابو داوود ، ترمذى ، ابن ماجه ، ابن جرير ، ابن انبارى در مصاحف ، ابن حبّان ، دارقطنى و بيهقى در سنن ، از ابو سائب از ابو هريره روايت كردهاند كه وى گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « هر كس نمازى گزارد و درآن امّ القرآن را نخواند ، نمازش ناتمام است و آن را سه بار تكرار كرد . » ابو سائب گفت : « اى ابو هريره ، من گاه پشت سر امام هستم . . . وى در ادامه نقل مىكند : ابو هريره بازوى مرا فشرد و گفت : « اى فارسى ، سورهء حمد را پيش خود بخوان ؛ زيرا از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شنيدم كه خداوند فرمود : " نماز را بين خود و بندهام به دو نيم تقسيم كردم ؛ نيمى از آن براى من و نيمى براى بندهام است . بندهام مىتواند هر گونه درخواست كند . " » رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « بخوانيد . . . بنده مىگويد :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
، پس خداوند مىفرمايد : بندهام مرا ستود . بنده مىگويد :
« الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ »
، خداوند مىفرمايد :
بندهام مرا ثنا گفت . بنده مىگويد :
« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ »
، خداوند مىفرمايد : بندهام مرا تمجيد كرد . بنده مىگويد :
« إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ »
، خداوند مىفرمايد : اين [ آيه ] ، بين من و بندهام است ؛ آغازش براى من و پايانش براى بندهء من مىباشد و او هرچه بخواهد درخواست كند . بنده مىگويد :
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ
.
صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ »
، خداوند مىفرمايد : اين براى بندهء
هامش
( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 25 ؛ الشعب ، ج 2 ، ص 447 .