نظم بديع سوره حمد
نظم بديع و محتواى فرازمند سورهء حمد ، ارشادى به شيوهء تضرّع نزد خدا و عرضهء حاجت نزد اوست ، بدين جهت سوره داراى سه مرحلهء پى در پى است : نخست ، ستايشى فراگير ؛ دوم ، انقطاعى تام ؛ و در نهايت ، عرض نياز همراه با پافشارى . دو مرحلهء نخست به طور طبيعى ، زمينه ساز رسيدن به مقاصد درخواست شده در مرحلهء پايانى است .
اين سوره با حمد و ثناگويى نسبت به كاملترين نعمتهاى فراگير آغاز مىگردد : او پروردگار جهانيان است ؛ داراى رحمتى گسترده و مهربانى نسبت به بندگان مخلص خود . در نهايت ، او مالك و زمامدار امور روز قيامت است . اين آيات ، ثناگويى نسبت به مبدأ و معاد مىباشد .
آن گاه انقطاعى كامل شكل مىگيرد : معبود و يارى رسانى جز او نيست ؛ بنابراين به طور مطلق ، پناهگاهى جز خداى تعالى وجود ندارد .
در پايان ، نوبت به مطرح ساختن نياز مىرسد : درخواست شمول عنايت خداى تعالى نسبت به بندهء نيازمندش در طول مسير زندگى ؛ به گونهاى كه با گروهى كه خداوند به آنان نعمت داده است ، متنعّم به ولايت الهى گردد و از گروه متجاوزى