كمال تأسف مىتوان گفت : كه اين گونه ساختمان سازى و دقت به طور كلى از مدينه رخت بربسته است .
اين خيابان داراى كوچهاى است كه از آن به آرامگاه حضرت عبداللَّه ، پدر گرامى رسول خدا صلى الله عليه و آله راه دارد . عبداللَّه پيش از اسلام براى انجام كار به مدينه آمده بود كه در آن جا وفات يافت و در كنار دايىهاى خود كه از بنى النجار بودند در خانهء مردى از آنان كه معروف به « نابغه » بود دفن گرديد .
اين خيابان « ابواء » نام داشت كه بدان كوچه « طوال » نيز مىگويند كه خانههاى « آل سعد » در آن منطقه قرار دارد .
بيشتر خيابانهاى مدينه به علت باريك بودن « أَزِقَّه » يا ( كوچهها ) ناميده مىشود كه از آن جمله در شمال حرم از ، زقاق البقر ، زقاق الخياطين ، زقاق الحبس ، زقاق عنقينى ، زقاق السماهيدى ، زقاق البدور ، زقاق الاغاوات و در جنوب آن : زقاق ياهو ، زقاق الكبريت ، زقاق القماشين ، زقاق حيدر ، زقاق الحجامين ، زقاق مالك بن انس و جز اينها را مىتوان نام برد .
در هر صورت خيابانهاى مدينه تميز و پاكيزه مىباشد و پاكيزگى آن كمك به لطافت و خنكى هوا در تابستان مىنمايد ، به طورى كه اين وضع در بيشتر سرزمينهاى شرق ديده مىشود .
بازار مدينه از « باب المصرى » آغاز مىگردد و به حرم شريف منتهى شده و پايان مىيابد .
اين بازار از خيابانى باريك به طول تقريباً 500 متر تشكيل گرديده است ، به طورى كه حركت دو شتر از خيابان موجب برخورد به يكديگر مىشود و رفت و آمد و شلوغى تنها در زمان حج و عمره رجبى كه هنگام زيارت و سعى در سرزمين عرب مىباشد ، ديده مىشود . بازرگانى و تجارت مدينه بر اساس واردات خارجى آن به ويژه از كشورهاى جاوه ، هند و شام بوده كه اين واردات بيشتر در زمينه پارچههاى پنبهاى ، پشمى ، ابريشمى ، كنفى ، تسبيح ، حناء ، قاليچهها و خوراكىهاى ايرانى ، هندى ، مغربى و تركى كه مىباشد قيمت آنها از مكه و حتى از مصر بيشتر است ، ليكن حاجيان به جهت تبرك و آسانى
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 403
مساهمون: انصارى
ص٤٠٣