حيوان قرار داده شده است . از شدت تشنگى و عطش خود مىكاهد ، بدين صورت كه به وسيلهء فشار عضلات معده كه يكى بر ديگرى وارد مىآورد غذاى موجود در آن را ، از معده به دهان برمىگرداند و نشخوار مىكند . اين عمل موجب تحريك غدد دهانى و زبانى مىگردد و در نتيجه از خود ترشحاتى را خارج مىنمايد كه موجب رفع عطش از حيوان مىگردد . شتر همچنين مقاومت فوق العادهاى را در برابر گرسنگى از خود نشان مىدهد ، به طورى كه روزهاى متعددى را به وسيلهء تغذيه از روغن كوهان خود سپرى مىكند . اين حيوان به علت داشتن اين گونه مزايا ، از زمانهاى دور در جنگها نيز مورد استفاده قرا مىگرفته است كه در اين مورد از گروههاى شتر سوار نظامى مصر ، در حمله به سودان و تسخير آن مىتوان نام برد كه شتران در آن شأن به سزايى داشتهاند .
غذاى شتر در سرزمين حجاز شامل علف و يا هستهء خرما و يا شير مىباشد و خودم مشاهده كردم كه برخى از آنان اين غذاها را با مخلوطى از خورش گوشت در اختيار آنان قرار مىدهند . به من گفته شد : كه عربهاى سواحلى ، ماهى خام را به عنوان غذا در اختيار اين حيوان قرار مىدهند . عربها مىگويند : شتر ماده از تمام قسمتهاى بدن خود عرق مىكند ، در صورتى كه شتر نر تنها در ناحيهء پر مويى ميان دو گوشش عرق مىكند . باديه نشينان عرب از عرق شتر خود ، فتيلهء فندك خويش را پر مىكنند و به محض برخورد جرقه با آن ، آتش روشن مىگردد .
شتران حجاز ، معمولًا كوچك و ضعيف هستند و شترهايى كه متعلق به قبايل « حرب » مىباشند ، آمادگى جسمانى خوبى را براى حمل دارند ، اما شتران قبايل ديگر ، به ويژه آنانى كه دور از مكه و مدينه مىباشند ، اين آمادگى جسمانى را كمتر داشته و سوار شدن بر آنها با سختى و مشقت فراوانى همراه مىباشد به خصوص اگر روى آنان كجاوهاى قرار دهند . در شهرهاى حجاز و به ويژه در مكه و مدينه به غير از شتر ، الاغهاى حساوى ( / حصاويه ) قوى وجود دارد كه اين چهار پايان از منطقهاى به نام « حسا » در شرق سرزمين عرب ، بدين نقاط آورده مىشدند . اين الاغها علاوه بر سرعتى كه در مسير دارند مىتوانند سه يا چهار روز را بدون استراحت و وقفه به حركت ادامه دهند .
اين چهار پايان قدرت حركت روزانه آنان به حدود يك صد كيلومتر مىرسد ، بدون
الرحلة الحجازية ( سفرنامه حجاز ) ( فارسى ) — صفحة 337
مساهمون: انصارى
ص٣٣٧