كه علاوه بر آن نايب ( 1 ) هم بگيرد .
[ 263 ] م - اگر لبيك گفتن را فراموش كرد يا به واسطهء ندانستن حكم نگفت ، واجب است بر گردد به ميقات در صورت امكان و احرام ببندد و لبيك بگويد و اگر نتواند برگردد همان جا ( 2 ) بگويد اگر داخل حرم نشده است ، و اگر داخل حرم شده واجب است برگردد به خارج حرم و احرام ببندد و لبيك بگويد ، ( 3 ) و اگر ممكن نيست همان جا محرم شود و لبيك بگويد ، و اگر بعد از گذشتن وقت جبران ، يادش آمد بعيد نيست صحت عمل . ( 4 ) [ 264 ] م - اگر كسى لبيك واجب را نگفت چه به واسطهء عذرى و چه بدون عذر چيزهايى
شرح
( 1 ) - آية الله بهجت : به ذيل مسأله 235 مراجعه شود .
آيات عظام اراكى ، تبريزى ، مكارم : احوط اين است نايب هم بگيرد .
آية الله خامنه اى : بايد به هر نحو كه مىتواند بگويد و بنا بر احتياط نايب هم بگيرد .
آية الله خوئى : فتواى ايشان در مسألهء 235 گذشت .
آية الله سيستانى : كافى است به نحوى كه مىتواند بگويد ، اگر عرفا صدق تلبيه كند و اگر صدق نكند به احتياط واجب هم مرادف عربى و هم ترجمهء آن را بگويد و نيز نايب بگيرد .
آية الله نورى : نايب گرفتن لازم نيست .
آية الله گلپايگانى ، آية الله صافى : اگر تلقين ممكن نشد به هر طورى كه مىتواند بخواند و ترجمه اش را به فارسى يا زبان ديگر بگويد و نايب هم بگيرد رجاءً كه از طرف او بطور صحيح بخواند . ( مناسك فارسى ، ص 29 ) .
( 2 ) آيات عظام خامنه اى ، اراكى ، فاضل : احرام ببندد و لبّيك بگويد .
آية الله سيستانى : بنا بر احتياط واجب به مقدارى كه ممكن است به طرف ميقات برگردد و محرم شود .
( 3 ) تفصيل اين مسأله در ذيل مسأله 215 گذشت .
( 4 ) آية الله بهجت : محل تأمّل است . ( مناسك شيخ ص 12 ) چون نظر آيات عظام در اين است كه كسى كه تلبيه را ترك نمايد محرم نمىشود لذا تفصيل اين مسأله را بايد در ذيل مسأله 210 و 215 جستجو كرد .
آية الله سيستانى : اگر در عمره باشد صحت عمل مورد اشكال است .
آية الله مكارم : اگر بعد از اتمام حج يا عمره يادش بيايد عمل او صحيح است .
آية الله خوئى ، آية الله تبريزى : صحت عمل خالى از اشكال نيست .
آية الله فاضل : اگر بعد از اعمال حج يادش آمد حج او صحيح است . ولى اگر بعد از عمرهء تمتّع يا عمرهء مفرده يادش آمد عمره باطل است ، و در عمرهء تمتّع اگر فرصت دارد و امكان جبران دارد بايد به ميقات و لو به ادنى الحل برگردد و جبران كند و اگر امكان جبران نبود حج افراد انجام دهد ، و در اين صورت كفايت از حجة الاسلام مىكند .