از تحصيل جزم ويقين در كليه احكام عاجز خواهد شد ودر شك وحيرت مطلق
فرو خواهد رفت .
خلاصه آنكه احكام نظري بايد به احكام بديهي مانند ( امتناع تناقض ) منتهى
شود كه عقل صحت آنها را بلا واسطه تضمين مىكند پس چنان كه امام صادق ( ع )
فرموده بالآخرة چراغ نهائي براي ديدن رخسار واقع وحقايق همان عقل است .
وحواس پنجگانه به اعتقاد متقدمين ، وده گانه به اعتقاد متجددين كافى براي اطلاع
به حقايق نيست . ودر مقام سنجش أفكار از نظر صحت وسقم عاقبت بايد به دامن عقل
دست زد .
6 - " علامه مجلسي " ( أعلى الله مقامه ) در " جلد دوم بحار الأنوار " در باب
اثبات صانع از " هشام بن الحكم " روايتي آورده كه ما ترجمه آن را براي خوانندگان
گرامى مىنگاريم :
" هشام بن الحكم " : " أبو شاكر ديصانى " به من گفت كه مسألهيى دارم كه
از عده ايى از دانشمندان پرسيده أم جواب قانع كننده يى نداده اند مىخواهم از پيشواى خودت
براي من اجازه ملاقاة بگيرى كه خدمتش شرفياب شده آن مسأله را از وى بپرسم .
" هشام بن الحكم " : ممكن است مسأله را به من بگوئى شايد پاسخ آن را طورى
كه به پسندى براي تو بيان كنم ؟
" ديصانى " : ميل دارم امام صادق را ملاقاة كرده از حضرتش پرسش كنم
" هشام بن الحكم " : از امام براي وى استيذان نمودم . امام رخصت ملاقاة
عنايت فرمود سپس ديصانى شرفياب شده عرضه داشت اجازه مىفرمائيد مطلبي سؤال كنم ؟
" امام " : هر چه مىخواهى سؤال كن .
" ديصانى " : چه دليلي مىتوانيد براي آفريننده وصانع اقامه كنيد ؟
" امام " : وجود خودم دليل وجود صانع است ، زيرا بر حسب تصور از دو
حال بيرون نيست .
" الف " خود ، صانع خود باشم ، بنابراين دو صورت محتمل است : 1 - در حالي
كه بوده أم خود را آفريده باشم
هشام بن الحكم ، مدافع حريم ولايت ( فارسي ) — صفحة 165
مساهمون: سيد أحمد صفائي
ص١٦٥