( كامل ابن اثير 7 / 122 و 138 و 144 طبرى 13 / 2034 و 2049 و 2123 و 2131 گرديزى 79 و 80 تاريخ سنى ملوك الارض چاپ اروپا 239 )
ص 110 س 4 ربنجن : محلى به نام ريشخن و رسخن در كتب معروف جغرافيا و تاريخ يافت نشد ، ظاهر آنست كه كلمهء ربنجن كه در متن گذاشته شده صحيح و ريشخن مصحف است .
ربنجن ( به فتح راء مهمله و كسر باء و سكون نون و فتح جيم و در آخر آن نون ) و اربنجن ( به فتح الف و سكون راء و كسر باء و سكون نون و فتح جيم ) هر دو نام يك موضع و شهركى است از شهرهاى سغد سمرقند كه هم آن را اربنجن و هم ربنجن به اسقاط الف گويند .
ياقوت ذكر ربنجن را در اربنجن نموده است و ربنجن را مستقلا ذكر نكرده است .
و باز در باب راء ربيخن ( با خاء معجمه ) را آورده و گفته است ربيخن ( به فتح راء مهمله و باء موحده و سكون ياء مثناة تحتانيه و فتح خاء معجمه و در آخر نون ) و بعضى آن را اربيخن گويند ، شهركى است در نواحى سغد از اعمال سمرقند و از آنجاست ابو بكر احمد بن محمد بن موسى الاربيخنى فقيه حنفى كه در سال 369 درگذشت .
علامهء قزوينى در حواشى چهار مقاله ربيخن را تصحيف ربنجن دانسته و گفته است : ضبط ربيخن در معجم تصحيف است .
اما احتمال آن مىرود كه ربيخن غير ربنجن ، و هر كدام نام موضعى جداگانه باشد .
در طبرى اين كلمه به صورت ارنيحن و رنيحن آمده است .
و احتمال هم دارد كه اصل ريشخن ريخشن كه از قراى سغد است باشد ، و حروف خاء و شين ، در نوشتن پس و پيش شده باشد .
تاريخ بخارا ( فارسي ) — صفحة 295
مساهمون: محمد بن جعفر النرشخي
ص٢٩٥