و همچنين امكان ندارد كه باب دعا را بر كسى بگشايد و در اجابت را بر رويش ببندد و ممكن نيست در توبه را به روى كسى باز كند و در آمرزش را به رويش مسدود سازد .
436 - شايستهترين مردم به كرم و بزرگوارى ، كسى است كه بزرگواران به واسطهء او شناخته شوند ( معرّف بزرگواران ، خود بايد بزرگوارتر باشد ) .
437 - از امام عليه السلام پرسيدند از اين دو كدام برترند : عدالت ؛ يا سخاوت ؟ فرمود :
عدالت هرچيز را در جاى خود قرار مىدهد ، ولى سخاوت آن را از مسيرش فراتر مىبرد : عدالت ، قانونى همگانى است ، ولى سخاوت جنبهء خصوصى دارد ، بنابراين عدالت شريفتر و برتر است .
438 - مردم دشمن آنند كه نمىدانند .
439 - تمام زهد در دو جمله از قرآن آمده است . خداوند مىفرمايد : « تا بر گذشته تأسّف مخوريد و نسبت به آينده شاد و دلبند نباشيد » . « 1 » بنابراين آن كس كه غم گذشته نمىخورد و نسبت به آينده شاد و دلبند نيست هر دو جانب زهد را در اختيار گرفته ( اشاره به اين كه حقيقت زهد ترك وابستگيها و اسارتها در چنگال گذشته و آينده است ) .
440 - بسا خوابهاى شب كه تصميمهاى روز را از بين برده ( اشاره به اين كه با گذشت يك شب گاهى انسان تغيير عقيده مىدهد ) .
441 - پستهاى مهم ، ميدان مسابقه و آزمايش مردان است ( اينجاست كه كفالت و استعداد و مديريّت و صدق و امانت افراد آشكار مىشود ) .
442 - هيچ شهرى براى تو شايستهتر از شهرى ديگر نيست . بهترين شهرها شهرى است كه تو را پذيرا شود ( و وسايل پيشرفت تو را فراهم سازد ) .
443 - هنگامى كه خبر شهادت « مالك اشتر » رحمةاللّه عليه به امام عليه السلام رسيد ، فرمود :
مالك ، امّا چه مالكى ! به خدا سوگند اگر كوه بود ، يكتا بود و اگر سنگ بود ، سرسخت و محكم بود ، هيچ مركبى نمىتوانست از كوهسار وجودش بالا رود و هيچ پرندهاى به اوج آن راه نمىيافت .
شريف رضى رحمه الله مىفرمايد : « فند » به كوه تك و تنها گفته مىشود .
444 - كار كم امّا مستمرّ و پرنشاط بهتر از كار بسيار و ملالت آور ( و موقّت ) است .
445 - هرگاه در انسانى خوى و خصلت برازندهاى باشد ، انتظار همانندهايش را نيز داشته باشيد .
446 - امام در سخنى كه بين او و غالب بن صعصعه ، پدر « فرزدق » ردّ و بدل شده چنين فرمود :
هامش
( 1 ) . سورهء حديد ، آيهء 23 .