و نسبت به مؤمنان رحيم و مهربان باش ! »
هيچ گاه خود را زمانى طولانى از رعيت پنهان مدار ! چرا كه دور بودن زمامداران از چشم رعايا خود موجب نوعى محدوديّت و بى اطّلاعى نسبت به امور مملكت است و اين چهره پنهان داشتن زمامداران ، آگاهى آنها را از مسائل نهانى قطع مىكند .
در نتيجه ، بزرگ در نزد آنان كوچك و كوچك بزرگ ، كار نيك زشت و كار بد نيكو شمرده شده و حق با باطل آميخته مىشود . چرا كه زمامدار به هر حال بشر است و امورى كه از او پنهان است نمىداند . از طرفى حق هميشه علامت مشخّصى ندارد تا بشود راست را از دروغ تشخيص داد ، از اين گذشته تو از دو حال خارج نيستى ، يا مردى هستى كه خود را آماده جانبازى در راه حق ساختهاى ؟ بنابر اين از چه خود را پنهان مىدارى ، آيا نسبت به حقّ واجبى كه بايد بپردازى ، يا كار نيكى كه بايد انجام دهى ؟ ! يا مردى هستى بخيل و تنگ نظر ، در اين صورت ، مردم چون تو را ببينند مأيوس مىشوند و از حاجت خواستن صرف نظر مىكنند ! به علاوه بيشتر حوايج مراجعان براى تو چندان زحمتى ندارد ، از قبيل شكايت از ستمى ، يا درخواست انصاف در داد و ستدى .
سپس بدان براى زمامدار ، خاصّان و صاحبان اسرارى است كه خود خواه و دست درازند و در داد و ستد ، با مردم عدالت و انصاف را رعايت نمىكنند ؛ ريشهء ستم آنان را با قطع وسايل از بيخ بركن ! و به هيچ يك از اطرافيان و بستگان خود زمينى از اراضى مسلمانان وامگذار و بايد طمع نكنند كه قرار دادى به سود آنها منعقد سازى كه مايهء ضرر ساير مردم باشد ؛ خواه در آبيارى و يا عمل مشترك ديگر ، بطورى كه هزينه هاى آن را بر ديگران تحميل كنند كه در اين صورت سودش براى آنهاست و عيب و ننگش براى تو در دنيا و آخرت .
حق را دربارهء آنها كه خواهان حقّند چه خويشاوند و چه بيگانه ، رعايت كن و دراينباره صابر باش و به حساب خدا بگذار ! ( وپاداش اين كار را از او بخواه ) هرچند اين كار ، موجب فشار برياران نزديكت شود و سنگينى اين راه را به خاطر سرانجام ستودهء آن تحمّل كن و هرگاه رعايا نسبت به تو گمان بد ببرند ، افشاگرى كن ! و عذر خويش را در مورد آنچه موجب بدبينى شده آشكارا باآنان در ميان گذار و با صراحت آنها را از خود بر طرف ساز ،
نهج البلاغة با ترجمه فارسى روان ( فارسى ) — صفحة 689
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٨٩