و متكبّرى را خوار خواهد ساخت . نسبت به خداوند و نسبت به مردم از جانب خود و از جانب افراد خاصّ خاندانت و از جانب رعايايى كه به آنها علاقهمندى ، انصاف به خرج ده ! كه اگر چنين نكنى ستم نمودهاى ! و كسى كه به بندگان خدا ستم كند ، خداوند پيش از بندگانش دشمن او خواهد بود ، و كسى كه خداوند دشمن او باشد دليلش را باطل مىسازد و با او به جنگ مىپردازد تا دست از ظلم بر دارد يا توبه كند .
( و بدان ! ) هيچ چيزى در تغيير نعمتهاى خدا و تعجيل انتقام و كيفرش ؛ از اصرار بر ستم سريعتر و زودرستر نيست ، چرا كه خداوند دعا و خواستهء مظلومان را مىشنود و در كمين ستمگران است .
بايد محبوبترين كارها نزد تو امورى باشند ، كه با حقّ و عدالت موافقتر و با رضايت تودهء مردم هماهنگتر است ؛ چرا كه خشم تودهء مردم ، خشنودى خواص را بى اثر مىسازد ، امّا ناخشنودى خاصّان با رضايت عموم ، جبرانپذير است .
( اين را نيز بدان كه ) احدى از رعايا از نظر هزينهء زندگى در حالت صلح و آسايش ، بر والى سنگينتر و به هنگام بروز مشكلات در اعانت و همكارى كمتر و در اجراى انصاف ناراحتتر و به هنگام درخواست و سؤال پراصرارتر و پس از عطا و بخشش كم سپاستر و به هنگام منع خواستهها دير عذر پذيرتر و در ساعات رويارويى با مشكلات كم استقامتتر ، از « گروه خواص » نخواهند بود . ولى پايهء دين و جمعيّت مسلمانان و ذخيرهء دفاع از دشمنان تنها « تودهء ملّت » هستند ! بنابراين بايد گوشَت به آنها و ميلت با آنان باشد .
بايد آنها كه نسبت به رعيّت عيبجوترند از تو دور تر و نزد تو مبغوضتر باشند زيرا ، مردم عيوبى دارند كه والى در ستر و پوشاندن آن عيوب از همه سزاوارتر است . در صدد مباش كه عيب پنهانى آنها را به دست آورى ، بلكه وظيفهء تو آن است كه آنچه برايت ظاهر گشته اصلاح كنى و آنچه از تو مخفى است خدا دربارهء آن حكم مىكند .
بنابراين تا آنجا كه توانايى دارى ، عيوب مردم را پنهان ساز ! تا خداوند عيوبى را كه دوست دارى براى مردم فاش نشود ، مستور دارد . ( با برخورد خوب ) عقدهء آنها را كه كينه دارند بگشا و اسباب هر دشمنى و عداوت را از خود قطع كن ! و از آنچه برايت روشن نيست تغافل نما ! . . .
بهتصديق سخنچينان تعجيل مكن ! زيرا آنان گر چه در لباس ناصحين جلوه گر شوند خيانت مىكنند .
نهج البلاغة با ترجمه فارسى روان ( فارسى ) — صفحة 671
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٧١