و مردم به كارهاى تو همان گونه نظر مىكنند كه تو در امور زمامداران پيش از خود ، و همان را دربارهء تو خواهند گفت كه تو دربارهء آنهامى گفتى .
بدان ! افراد شايسته را با آنچه خداوند بر زبان بندگانش دربارهء آنها جارى مىسازد مىتوان شناخت ، بنابراين بايد محبوبترين ذخيره در پيش تو عمل صالح باشد ، زمام هوا و هوس خويش را در دست گير ، و آنچه برايت حلال نيست نسبت به خود بخل روا دار ، زيرا بخل نسبت به خويشتن اين است كه راه انصاف را در آنچه محبوب و مكروه توست پيشگيرى . قلب خويش را نسبت به ملّت خود مملوّ از رحمت و محبّت و لطف كن و همچون حيوان درندهاى نسبت به آنان مباش كه خوردن آنان را غنيمت شمارى ! زيرا آنها دو گروه بيش نيستند : يا برادران دينى تواند ، يا انسانهايى همچون تو ، گاه از آنها لغزش و خطا سر مىزند . ناراحتيهايى به آنان عارض مىگردد ، به دست آنان عمداً يا بطور اشتباه كارهايى انجام مىشود ( در اين موارد ) از عفو و گذشت خود آن مقدار به آنها عطا كن ، كه دوست دارى خداوند از چشم پوشى و عفوش به تو عنايت كند ، زيرا تو ما فوق آنها و پيشوايت ما فوق تو و خداوند ما فوق كسى است كه تو را زمامدار قرار داده است ! امور آنان را به تو واگذار كرده و به وسيلهء آنها تو را آزمايش نموده است . هرگز خود را در مقام نبرد با خدا قرار مده ! چرا كه تو تاب كيفر او را ندارى ، و از عفو و رحمت او بى نياز نيستى . هرگز از عفو و بخششى كه نمودهاى پشيمان مباش ، و هيچ گاه از كيفرى كه نمودهاى به خود مبال ، و نيز هرگز نسبت به كار خشم آلودى كه پيش مىآيد و راه چاره دارد سرعت به خرج مده . مگو من مأمورم ( و بر اوضاع مسلّطم ) ، امر مىكنم و بايد اطاعت شود كه اين موجب دخول فساد در قلب و خرابى و ضعف دين و نزديك شدن تغيير و تحوّل در قدرت است . آنگاه كه در اثر موقعيّت و قدرتى كه در اختيار دارى ، كبر و عجب و خود پسندى در تو پديد آيد ، به عظمت ملك خداوند كه ما فوق تو است و توانايى او در مورد تو بر آنچه كه خود غالب بر آن نيستى نظر افكن ! كه اين تو را از آن سركشى پايين مىآورد و آن شدّت و تندى را از تو باز مىدارد و آنچه از دستت رفته است يعنى نيروى عقل و انديشه ات را كه تحت تأثير اين خودپسندى واقع شده ، به تو باز مىگرداند .
از همتايى در علوّ و بزرگى با خداوند بر حذر باش ! و از تشبّه به او در جبروتش خود را بر كنار دار ! چرا كه خداوند هر جبّارى را ذليل و هر فرد خود پسند
نهج البلاغة با ترجمه فارسى روان ( فارسى ) — صفحة 669
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٦٩