اداى امانت
سپس ( وظيفهء الهى هر كس ) اداى امانت است ، چه اين كه آن كس كه اهل امانت نباشد ، هرگز به مقصد نمىرسد ( بدانيد ) امانت بر آسمانهاى بنا شده ، زمينهاى گسترده ، كوههاى مرتفع كه از آنها طولانىتر ، عريضتر و بلندتر و عظيمتر پيدا نشود ، عرضه شد ( ولى آنها قدرت تحمّل آن را نيافتند ) و اگر قرار بود چيزى به واسطهء طول ، عرض ، قوّت و نيرويى كه دارد از پذيرفتن امانت امتناع ورزد و تكبّر به خرج دهد ، حتماً ( آسمان ، زمين و كوهها ) بودند ولى اينها ( به خاطر غرور و قدرت خود امتناع نورزيدند بلكه ) از كيفر تحمّل و عدم قدرت بر اداى آن وحشت داشتند و آنچه را موجود ناتوانترى ، يعنى انسان به آن جاهل بود ، درك كردند . قرآن در اين باره مىفرمايد : « انسان ستمگر و نادان بود » . « 1 »
علم خداوند
آنچه را كه بندگان در شب و روز انجام مىدهند ، بر خداوند متعال پوشيده نيست ، بطور دقيق از اعمال آنها آگاه است و با علم بى پايانش به آنها احاطه دارد ، اعضاى شما گواهان او و اندام شما سپاهيان او ، ضمير و وجدانتان جاسوسان وى و خلوتهاى شما در برابر او آشكار و عيان است .
خطبهء 200
كه دربارهء معاويه ايراد فرموده است
من از همه سياستمدارترم
سوگند به خدا « معاويه » از من سياستمدارتر نيست ، امّا او نيرنگ مىزند و مرتكب انواع گناه مىشود ، اگر نيرنگ ناپسند و ناشايسته نبود ، من سياستمدارترين مردم بودم ، ولى هر نيرنگى گناه است و هر گناهى يك نوع كفر است ، « در قيامت هر غدّار و مكّارى پرچم خاصّى دارد كه به آن وسيله شناخته مىشود » .
به خدا سوگند من با كيد و مكر اغفال نمىشوم و در رويارويى با شدايد ناتوان نمىگردم .
هامش
( 1 ) . سورهء احزاب ، آيهء 72 .