او حق را آشكار ساخت و مردم را نصيحت نمود و آنها را به سوى رشد و كمال ، هدايت كرد و فرمان ميانه روى و عدالت داد ، درود بر او و خاندانش باد .
پند و اندرز
اى بندگان خدا ! آگاه باشيد خداوند شما را بيهوده نيافريده و مهمل و بدون سرپرست نگذاشته ، از مقدار و اندازهء نعمتش بر شما آگاه و احسان و نيكى خود را بر شما احصا فرموده است ، بنابراين از او درخواست پيروزى بر دشمن و رستگارى كنيد ، دست نياز را به سوى او دراز و عطا و بخشش را تنها از او بخواهيد ، قطعاً ميان شما و او حجابى نيست و درى بين او و شما بسته نشده است . او در همه جا ؛ در هر لحظه و هر ساعت و با هر كس - از جنّ و انس - همراه است .
عطا و بخشش از قدرت و داراييش نمىكاهد و سائلان نعمتش را تمام نمىكنند و عطا شدگان از خزائنش كم نمىكنند . توجه به يك شخص وى را از ديگرى غافل نمىسازد و شنيدن صدايى او را از شنيدن صداى ديگر باز نمىدارد ، عطا و بخشش وى به كسى مانع از سلب نعمت از ديگرى نمىشود ، غضبش او را از رحمت باز نمىدارد و رحمتش او را از كيفر و عذاب غافل نمىسازد ، پنهان بودنش ( از چشمها ) مانع از آشكار بودنش ( در پيشگاه عقل به خاطر آثارش ) نيست و ظاهر بودنش ( در نزد خرد ) وى را از پنهان بودن ( از چشمها ) جدا نمىسازد ، نزديك است در عين حال دور ، بلند مرتبه است و در همين حال نزديك ، آشكار است و پنهان ، پنهان است و آشكار ، از همه حساب مىكشد و كسى از او حساب نتواند خواست .
موجودات را با ( نياز ) به فكر و انديشه نيافريده و از آنان به خاطر خستگى و تعب كمك نخواسته است .
اى بندگان خدا ! شما را به تقوا سفارش مىكنم ، كه زمام و مهار انسان و عبادات او و قوام زندگى پر سعادت به تقواست ، پس به وسيلههاى مطمئن متمسّك شويد و به تقواى حقيقى چنگ زنيد كه شما را به سر منزل آرامش و منزلگاههاى پر وسعت و قلعههاى محكم و سراهاى عزّت مىرساند ( اين مراحل سعادت را روزى به انسان مىبخشد كه ) « چشمها در آن روز خيره مىشود و از حركت باز مىايستد » . « 1 » همه جا در نظر انسان تاريك و گلّههاى شتر ( بهترين ثروت عرب ) و مال و اموال فراموش مىگردند ، در « صور » دميده مىشود ، قلبها از كار مىافتد ، زبانها بند مىآيد ، كوههاى بلند و سنگهاى محكم به هم مىخورند آن چنان كه قسمتهاى سخت و محكم درهم ريخته ، نرم مىشوند و همچون سراب به نظر مىآيند ، جاى آنها چنان صاف و همواره مىگردد كه گويا كوهى وجود نداشته است ، ( در آن روز نه شفيعى است كه شفاعت كند و نه دوستى كه سودى بخشد و نه عذر موجّهى كه كيفر را بر طرف سازد .
هامش
( 1 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 42 .