افعال نيك و كارهاى خوب باشد ، همان افعال و امورى كه افراد با شخصيّت و شجاعان خاندان عرب و سران قبايل در آنها برترى مىجستند .
يعنى اخلاق پسنديده ، انديشه هاى بزرگ ، مقامهاى بلند و آثار ستوده ( در اينها تعصّب به خرج دهيد ) تعصّبهاى شما براى خصلتهاى ارزشمند ، حفظ حقوق همسايگان ، وفا به پيمانها ، اطاعت كردن نيكيها ، سرپيچى از تكبّر ، جود و بخششداشتن ، خوددارى از ستم ، وحشت از قتل نفس ، انصاف دربارهء مردم ، فرو خوردن خشم و دورى و اجتناب از فساد در زمين باشد .
بنابراين از كيفرهايى كه در اثر كردار بد و كارهاى ناپسند بر امّتهاى پيشين واقع شده بر حذر باشيد و حالات آنها را در خوبيها و سختيها همواره به ياد آريد ، نكند شما مانند آنان باشيد .
پس آنگاه كه در تفاوت حال آنان به هنگامى كه در خوبى بودند و زمانى كه در شرّ و بدى قرار داشتند ، انديشه نموديد به سراغ كارهايى رويد كه موجب عزّت و اقتدار آنان شد ، دشمنان را از آنان دور نموده ، عافيت و سلامت را براى آنان به ارمغان آورد . نعمت را در اختيارشان قرار داد و باعث كرامت و شخصيّت و پيوند اجتماعى آنان شد ، يعنى از تفرقه و پراكندگى اجتناب ورزيدند و بر الفت و همگامى همّت گماشتند و يكديگر را به آن توصيه و تحريص نمودند و از هر كارى كه ستون فقرات آنها را در هم شكست و قدرتشان را سست كرد ، اجتناب ورزيد ، يعنى از كينههاى درونى ، بخل و حسادت و پشت كردن به هم و ايجاد فتور و سستى بين جامعه سخت دورى گزينيد .
در شرح حال مؤمنان پيشين تدبّر كنيد كه در حال آزمايش و امتحان چگونه بودند ! آيا بيش از همه ، مشكلات بر دوش آنان نبود ؟ و آيا بيش از همه مردم در شدّت و زحمت نبودند ؟ و آيا از همهء جهانيان در تنگناى بيشترى قرار نداشتند ؟
فرعونها آنان را بردهء خويش ساخته بودند و همواره آنها را در بدترين شكنجهها قرار مىدادند ، تلخيهاى روزگار را به آنها چشاندند و اين وضعيّت همچنان با ذلّت هلاكت و مقهوريت ادامه داشت .
نهراهى داشتند كه ازاين وضع سر باز زنند و نه طريقى براى دفاع از خود مىيافتند تا آنگاه كه خداوند ؛ جديّت و استقامت و صبر در برابر ناملايمات به خاطر محبّتش و تحمّل ناراحتيها از خوف و خشيتش را در آنها يافت ، در اين موقع از درون حلقههاى تنگ بلا ، راه نجاتى برايشان گشود و ذلّت را به عزّت
نهج البلاغة با ترجمه فارسى روان ( فارسى ) — صفحة 461
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٦١