كه كمينگاه بزرگ ابليس و مركز كيد و نيرنگ عظيم اوست بهراسيد ، كيد و نيرنگى كه با قلبهاى مردان همچون زهرهاى كشنده مىآميزد و هرگز از تأثير فرو نمىماند و كسى از هلاكتش جان به در نمىبرد .
هيچ كس ؛ نه عالم و دانشمند به خاطر علم و دانشش و نه فقير به خاطر لباس كهنهاش .
و خداوند به خاطر حفظ بندگانش از اين امور يعنى ، ظلم و ستم و كيد شيطان ، با نمازها ، زكاتها و مجاهده در گرفتن روزهء واجب ، آنان را حراست فرموده است ، تا اعضا و جوارحشان آرام و چشمهايشان خاشع و غرايز و تمايلات سركششان رام و ذليل و قلبهاى آنها خاضع گردد و تكبّر از آنها رخت بربندد ؛ به علاوه ساييدن پيشانى كه بهترين جاهاى صورت است به خاك ، موجب تواضع و گذاردن اعضاى پرارزش بدن بر زمين دليل كوچكى و چسبيدن شكم به پشت ( در اثر روزه ) مايهء فروتنى است و پرداخت زكات موجب صرف ثمرات زمين و غير آن به نيازمندان و مستمندان مىشود ، ( همهء اينها حراست و حفظ بندگان را از كيدهاى شيطان و ساير ناهنجارىها به همراه دارد ) .
تعصّبهاى بى دليل
به آثار اين افعال ( نماز و روزه و زكات و سجده ) بنگريد كه چگونه شاخه هاى درخت تفاخر را درهم مىشكنند و از جوانه زدن كبر و خودپسندى جلوگيرى مىكنند .
من در اعمال و كردار جهانيان نظر افكندم ، هيچ كس را نيافتم كه دربارهء چيزى تعصّب به خرج دهد جز اين كه علّتى داشته كه حقيقت را بر جاهلان مشتبه ساخته و يا در عقل و انديشهء سفيهان نفوذ نموده ، جز شما كه تعصّب دربارهء چيزى مىورزيد كه نه سببى دارد و نه علّتى ، امّا ابليس در برابر « آدم عليه السلام » به خاطر اصل و اساس خود تعصّب ورزيد و آفرينش آدم را مورد طعن قرار داد و گفت : « من از آتشم و تو از خاك » !
تعصّب ثروت
و امّا ثروتمندان عيّاش ملّتها تعصّبشان به واسطهء زر و زيور و دارايى آنهاست ، چنان كه خود مىگفتند :
« ثروت و فرزندان ما از همه بيشتر است و هرگز مجازات نمىشويم » . « 1 » و اگر قرار است تعصّبى در كار باشد بايد به خاطر اخلاق پسنديده ،
هامش
( 1 ) . سورهء سبأ ، آيهء 35 .