خطبهء 173
كه در آن از رسول خدا صلى الله عليه و آله و كسى كه سزاوار خلافت است
و همچنين از پستى دنيا سخن به ميان آورده
رسول خدا صلى الله عليه و آله
( محمّد صلى الله عليه و آله ) امين وحى او بود و خاتم پيامبرانش ، بشارت دهندهء به رحمت او و بيمدهنده از كيفرش .
سزاوارترين كس براى خلافت
اى مردم ! سزاوارترين كس به خلافت قويترين مردم نسبت به آن است و داناترين آنها به فرمانهاى خدا ، پس اگر آشوبگرى به فتنه انگيزى برخيزد ، از او خواسته مىشود كه به حق بازگردد و اگر امتناع ورزد با او به نبرد بايد پرداخت . به جان خودم سوگند ! ( اگر قبول كنيم كه امام را مردم بايد برگزينند در اين صورت ) اگر قرار باشد امامت و خلافت جز با حضور همهء مردم انعقاد نپذيرد ، هرگز راهى به سوى آن نتوان يافت ( يعنى هيچگاه منعقد نخواهد شد ) بلكه آنها كه صلاحيّت رأى و نظر دارند و اهل حل و عقدند حاكم و خليفه را بر مىگزينند و عمل آنها نسبت به ساير مردم نافذ است و بعد از آن نه حاضران حقّ رجوع و نه غايبان حقّ انتخاب ديگرى را دارند . آگاه باشيد من با دو كس مىجنگم : نخست آن كس كه به ناحق ادّعا كند و چيزى كه حقّ او نيست بخواهد و ديگر آن كس كه از دادن حقّى كه بر گردن اوست امتناع ورزد .
اى بندگان خدا ! شما را به تقوا و ترس از عذاب خدا توصيه مىكنم ، زيرا تقوا بهترين چيزى است كه بندگان يكديگر را به آن توصيه مىنمايند و بهترين مرحلهء پايان كار در پيشگاه خداست . هم اكنون آتش نبرد بين شما و اهل قبله روشن گشته است و اين پرچم را جز افراد بينا ، با استقامت و آگاه به موارد حق ، به دوش نمىكشند . بنابراين آنچه را به شما فرمان دادهاند انجام دهيد و در برابر آنچه از آن نهى شديد توقّف نماييد و در هيچ كارى تا بر شما روشن نشود عجله نكنيد ؛ زيرا ما مجاز هستيم آنچه را شما نمىپسنديد ( چنانچه خلاف فرمان خدا نباشد ) تغيير دهيم .