آنان ( مخالفان عثمان ) همچنان بر قدرت و شوكت خويش باقيند ؛ آنها بر ما مسلّطند و ما بر آنان تسلّطى نداريم ، اين گروه همانانند كه بردگان شما با آنها مىجوشند و باديه نشينانتان به آنها پيوستهاند ، در بين شما قرار دارند و قدرت ريزش هر گونه مشكلات و سختى بر سر شما را دارند ؛ آيا شما موضعى براى قدرت ، بر خواسته هاى خود مىبينيد ؟
اين كار ، كار اهل جاهليّت است . آنها يار و ياور دارند . اگر در اين باره جنبشى پيش آيد ، مردم چند دسته خواهند بود : گروهى همان را مىخواهند كه شما طالبيد و عدّهاى ديگر رأيشان بر خلاف عقيدهء شماست ، و دستهء سوّم نه اين را مىپسندند و نه آن را .
بنابراين صبر كنيد تا مردم آرام شوند و دلها در جاى خود قرار گيرند و حقوق به آسانى گرفته شود . آرام باشيد و به من مهلت دهيد ، ببينيد به شما چه فرمان مىدهم ؛ كارى مكنيد كه قدرت ما را ضعيف سازد و كاخ قوّت و شوكت را فرو ريزد و سرانجام سستى و ذلّت به بار آورد . من براى اصلاح كار تا آنجا كه ممكن است ( در برابر مفسده جويانى كه خون عثمان را دستاويز قرار دادهاند ) خويشتن دارى مىكنم ، امّا اگر راه چاره مسدود شد « آخرين دارو ، داغ كردن است » ( يعنى به ناچار دست به نبرد مىزنم ) .
خطبهء 169
كه به هنگام حركت اصحاب جمل به سوى « بصره » ايراد فرموده است
امور همگانى مسلمانان
خداوند پيامبرى راهنما ، با كتابى گويا و دستورى استوار ( براى هدايت مردم ) برانگيخت كه جز افراد . . .
گمراه از آن اعراض نمىكنند . ( بدانيد ) بدعتهايى كه به رنگ حق درآمده هلاك كنندهاند ، مگر خداوند ما را حفظ كند . متابعت از حكومت الهى حافظ امور شماست . بنابراين زمام اطاعت خود را بدون اينكه نفاق ورزيد و يا ذرّهاى اكراه داشته باشيد ، به دست او بسپاريد . به خدا سوگند اگر مخلصانه اطاعت از حكومت حق نكنيد ، خداوند آن را از شما برخواهد گرفت ، آنگاه به شما باز نخواهد گردانيد ، تا كار به غير شما برگردد .