خطبهء 152
كه دربارهء صفات خداوند و اوصاف پيشوايان دين ايراد فرموده است
ستايش مخصوص خداوندى است كه آفرينش مخلوقش دليل وجود اوست و حادثبودن آنها دليل ازليّت وى ، و شباهت داشتن مخلوقات ( به يكديگر ) ، دليل آن است كه شبيه و نظير ندارد . عقلها كنه ذاتش را درك نمىكنند و پردهها و پوششها اصل وجودش را مستور نمىسازند ، زيرا صانع و مصنوع با هم فرق دارد و محدود كننده و محدودشونده و پروردگار و پرورده شده با هم متفاوتند . « يكى » است ولى نه به معناى وحدت عددى بلكه به اين معنا كه شبيه و نظير و مانند ندارد . « خالق و آفريننده » است امّا نه اين كه حركت و رنجى در اين راه متحمّل مىشود . « شنوا » است ولى نه اين كه وسيلهء شنوايى در اختيار داشته باشد . « بينا » است ولى نه اين كه به وسيلهء چشم و باز كردن پلكها ، قدرت مشاهده پيدا كند . در « همه جا حاضر » است نه اين كه مماس با اشيا باشد . از « همه جدا » است ولى نه اين كه مسافتى بين او و موجودات باشد . « آشكار » است نه با ديد چشم . « پنهان » است نه به خاطر كوچكى و ظرافت ، از موجودات با غلبه و قدرت جداست و موجودات به خاطر خضوع در برابرش و رجوع به سويش از او مباين هستند .
كسى كه او را با صفات مخلوقات توصيف كند محدودش ساخته و كسى كه برايش حدّى تعيين كند ، وى را به شمارش درآورده و آن كس كه او را به شمارش آورد ، ازليّتش را ابطال كرده و كسى كه بپرسد : « چگونه است » توصيفش كرده و هر كه بگويد : « كجاست ؟ » مكان براى او قائل شده . « عالم » بوده آن گاه كه معلومى وجود نداشت . « مالك و پروردگار » بوده حتّى آن زمان كه پروردهاى نبود . « قادر و توانا » بوده حتّى در آن زمان كه مقدورى وجود نداشت .
پيشوايان دين
قسمت ديگرى از اين خطبه كه اشاره به پيامبر اسلام است
طلوع كنندهاى طالع شد ؛ درخشندهاى درخشيد و آشكار شوندهاى آشكار گرديد ، آنچه از جادهء حق منحرف گشته بود به راه راست بازگشت . خداوند گروهى را به گروهى تبديل و روزى را در مقابل روزى قرار داد . ما همانند كسانى كه در خشكسالى منتظر بارانند در انتظار دگرگونى بوديم . پيشوايان ، مدبّران الهى بر مردمند و رؤساى بندگان اويند . هيچ كس جز كسى كه آنها را بشناسد و آنها نيز او را بشناسد وارد بهشت نخواهد شد ، و جز كسى كه آنان را انكار كند و آنان هم او را انكار كنند وارد دوزخ نگردد . خداوند اسلام را ويژهء شما قرار داد و شما را براى آن برگزيد و اين به خاطر آن است كه « اسلام » از « سلامت » گرفته شده و كانون بزرگوارى است . خداوند منهج و طريق اسلام را برگزيد و حجّتها و دلايل آن را بيان كرد