و اگر غائب گردند ، كسى سراغ آنها را نمىگيرد ، آنها براى سير كنندگان در شب ظلمانى جامعهها چراغهاى هدايت و نشانه هاى روشنند ؛ نه مفسده جو هستند و نه فتنهانگيز ؛ نه در پى اشاعه ( فحشايند ) و نه مردمى سفيه و لغوگو ! اينانند كه خداوند درهاى رحمتش را به سويشان باز مىكند و سختيها و مشكلات را از آن بر طرف مىسازد .
اى مردم ! به زودى زمانى مىرسد كه اسلام همچون ظرفى كه واژگون شود و آنچه در آن است بريزد ، واژگون گردد ( و مردم حقايق آن را به كلّى فراموش كنند ) .
اى مردم ! خداوند به شما ظلم نخواهد كرد و از اين نظر به شما تأمين داده است ولى هرگز به شما تأمين نداده كه شما را آزمايش نكند ؛ زيرا خداوند در قرآن فرموده : « انَّ فى ذلِكَ لَاياتٍ وَ انْ كُنّا لَمُبْتَلينَ « 1 » ؛ در جريان « نوح » نشانه هايى است و ما مردم را مىآزماييم » .
سيّد رضى رحمه الله مىگويد : منظور امام عليه السلام از جمله « كُلُّ مُؤمِنٍ نُوَمَة » آن است كه گمنام و بى آزار است و « المساييح » جمع « مسياح » كسى است كه در بين مردم به نمّامى و شرّ و فساد اشتغال دارد و « المذاييع » جمع « مذياع » كسى است كه چون كار زشتى را بشنود اشاعه دهد و « البذر » جمع « بذور » كسى را گويند كه سفيه و بيهودهگو است .
خطبهء 104
امّا بعد ، خداوند محمّد صلى الله عليه و آله را مبعوث ساخت ، در حالى كه هيچ كس از عرب كتاب آسمانى نداشت و ادعاى نبوّت و وحى نمىنمود ؛ او با يارانش به مبارزهء با مخالفان پرداخت ، تا آنان را به سر منزل نجات سوق دهد و پيش از آن كه مرگشان فرا رسد ، در آمادگى آنان مبادرت ورزد ، به بركت وجود او ناتوانان و خستگان توان مىيابند و شكسته حالان بر سر پا مىايستند ، تا آنان را به منزل مقصود برساند ، جز گمراهان غير قابل هدايت ( و اين كار همچنان ادامه دارد ) تا وسيلهء نجاتشان را به آنها نشان داد و در محلّ مناسبشان جايگزين ساخت ، آسياى زندگى آنها به گردش درآمد و نيزهء آنها صاف شد ( هم وضع دينى و اقتصادى آنها روبه راه شد و هم نيروى نظامى آنها قوى ) .
به خدا سوگند ! من دنبال اين لشكر بودم و آنها را به پيشروى وا مىداشتم تا باطل به كلّى عقب نشينى كرد و همه تحت رهبرى اسلام درآمدند ، در اين راه هرگز ناتوان نشدم و ترس مرا احاطه نكرد و خيانت ننمودم و سستى در من راه نيافت . به خدا سوگند ( هم اكنون نيز در اين راه مىروم ) و شكم باطل را مىشكافم تا حق را از درون آن خارج سازم .
هامش
( 1 ) . سورهء مؤمنون ، آيهء 30 .