و بر هر راهى از آنها نگهبانى از شهابهاى ثاقب گماشت ، و با دست قدرتش آنها را از حركات ناموزون در ميان فضا نگاه داشت .
به آنها دستور داد كه در برابر فرمانش تسليم باشند . خورشيد را نشانهء روشنى بخش روز در تمام ايّام ، و ماه را نورى كمرنگ براى ( زدودن شدّت تيرگى ) شبها ، قرار داد ، و آن دو را در مجراى خودشان به جريان انداخت ، و مراحلى را كه بايد بپيمايند اندازهگيرى نمود ، تا ميان شب و روز تفاوت حاصل شود ، و با رفت و آمد آنها شمارهء سالها و حساب آن را بتوان فهميد .
سپس در جوّ آسمان فلكش را آفريد ، و آنچه زينت بخش آن بود از ستارگان مخفى و كم نور و اقمار و ستارگان پر فروغ در آن جايگزين ساخت ، و آنان را كه استراق سمع كردند ، با شهابهاى ثاقب تيرباران نمود .
ستارگان ثوابت و سيّارات ، هبوط كننده و صعود كننده ، سعد و نحس همه را به امر و ارادهء خود مسخّر ساخت .
قسمتى ديگر از اين خطبه كه در توصيف فرشتگان است
سپس خداوند سبحان براى سكونت بخشيدن در آسمانها و آباد ساختن بالاترين قسمت از ملكوت خويش ، مخلوقاتى بديع ، يعنى فرشتگان را آفريد كه تمام صحنههاى آسمان را پر كنند ، و فاصلهء جوّ آن را از آنها مالامال ساخت ، هم اكنون صداى تسبيح آنها فاصله ها را پركرده ، و در بارگاه قدس و در درون پرده هاى حجاب و صحنه هاى مجد و عظمت پروردگار طنين انداز است . . .
و در ماوراى آنها زلزلههايى است كه گوشها را كر مىكند ، و شعاعهاى خيره كنندهء نور ، چشمها را از ديدن باز مىدارد ، و از روى ناچارى به توقّف وامى دارد .
* * * آنها را به صورتهاى مختلف و اندازه هاى گوناگون آفريد ، و بال و پرهايى براى آنها قرار داد . آنان كه همواره تسبيح جلال و عزّت او مىگويند ، هيچگاه از اسرار شگفت انگيزى كه در مخلوقات است ، به خود نسبت نمىدهند ( گرچه خود واسطه در خلق باشند ) و هرگز ادّعا نمىكنند كه مىتوانند چيزى را كه آفرينش آن مخصوص ذات اوست بيافرينند . بلكه بندگان گراميند كه در سخن بر او پيشى نمىگيرند و به فرمانش عمل مىكنند . « 1 » آنان را امين وحى خود ساخته ، و براى رساندن ودايع امر و نهيش به پيامبران ، آنها را روانه داشته و از ترديد در شبهات ، مصونيّت بخشيده است ،
هامش
( 1 ) . سورهء انبياء ، آيهء 26 .