382 - 45628 - ( 3 ) امام صادق عليه السلام فرمود : « خودتان را اسير نكنيد و اموالتان را با شهادت باطل [ دروغ ] از بين نبريد . بر مرد ، عيب و نقصى در دينش و گناهى بر او محسوب نمىشود اين كه اين را از خودش آنگونه كه مىتواند دفع كند . »
383 - 45629 - ( 4 ) مفضّل ، نامهاى براى امام صادق عليه السلام نوشت . اين پاسخ از امام براى او آمد : « من تو را و خويش را به تقواى الهى سفارش مىكنم . ( تا آن كه گويد ) : و امّا آنچه ذكر كردى كه اينان شهادت بعضى از خودشان را به نفع بعضى از خودشان بر ضرر ديگران حلال مىدانند ، اين نيست ، مگر فرمودهء خداوند :
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! هنگامى كه مرگ يكى از شما فرا رسد ، در موقع وصيّت بايد از ميان شما ، دو نفر عادل را به شهادت بطلبد ؛ يا اگر مسافرت كرديد و مصيبت مرگ شما فرا رسيد .
اگر مسافر باشد و مرگ به سراغش آيد ، دو نفر عادل از همدينش برگزيند اگر نيابد ، پس دو نفر از كسانى كه قرآن مىخوانند ولى اهل ولايت او نيستند آنها را بعد از نماز نگاه مىداريد تا سوگند ياد كنند كه : ما حاضر نيستيم حقّ را به چيزى بفروشيم ؛ هر چند در مورد خويشاوندان ما باشد ؛ شهادت الهى را كتمان نمىكنيم ، كه از گناهكاران خواهيم بود و اگر اطلاعى حاصل شود كه آن دو ، مرتكب گناهى شدهاند ( و حقّ را كتمان كردهاند ) ، دو نفر از كسانى كه نسبت به ميّت ، اولى هستند به جاى آن قرار مىگيرند . از اهل ولايت او و به خدا سوگند ياد مىكنند كه گواهى ما ، از گواهى آن دو ، به حقّ نزديكتر است ؛ و ما تجاوزى نكردهايم ، كه اگر چنين كرده باشيم ، از ظالمان خواهيم بود .
اين كار ، نزديكتر است به اين كه گواهى بهحقّ دهند ، ( و از خدا بترسند ) ، يا ( از مردم ) بترسند كه ( دروغشان فاش گردد ) سوگندهايى جاى سوگندهاى آنها را بگيرد از ( مخالفت ) خدا بپرهيزيد و گوش فرا دهيد .
و رسول خدا صلى الله عليه و آله با شهادت يك مرد همراه با سوگند مدّعى حكم مىداد و حقّ مسلمان را باطل و شهادت مؤمن را رد نمىكرد ؛ بنابراين وقتى كه سوگند مدّعى و شهادت مرد را داشت به حقّ او حكم مىداد . ولى امروز به اين عمل نمىشود ؛ در نتيجه اگر يك مرد مسلمان حقّى نسبت به ديگرى داشته باشد كه او آن حقّ را انكار كند و مدّعى غير از يك نفر شاهد نداشته باشد - اگر اين را نزد بعضى از واليان جور ببرد - حقّ او را باطل مىكنند و در آن ، طبق حكم رسول خدا صلى الله عليه و آله حكم نمىكنند . حقّ اين است كه حقّ مرد مسلمان باطل نشود ؛ در نتيجه خداوند به دست او حقّ مرد مسلمان را بيرون مىآورد و خداوند عز و جل او را پاداش مىدهد و عدلى را زنده مىسازد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله بدان عمل مىكرد . »
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 359
مساهمون: السيد البروجردي
ص٣٥٩