86 1 . پايههاى كفر 2 . پايههاى نفاق
1 . پايههاى كفر : چهار پايهء كفر ، شعبههاى فسق ، شعبههاى غلو ، شعبههاى شك ، شعبههاى شبهه .
2 . پايههاى نفاق : چهار پايهء نفاق ، شعبههاى هواى نفس ، شعبههاى سازشكارى ، شعبههاى غضب ، شعبههاى طمع . سنن الهى و توبه به درگاه او .
1 پايههاى كفر
چهار پايهء كفر
( 1 ) سليم از امير المؤمنين عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود « 1 » :
كفر بر چهار پايه بنا شده است : فسق و غلو و شك و شبهه .
شعبههاى فسق
( 2 ) فسق بر چهار شعبه است : جفا و كوردلى و غفلت و تجاوزكارى .
هر كس جفا كند حق را كوچك مىشمرد « 2 » و عالمان دين را شديدا مبغوض مىدارد و بر گناه بزرگ اصرار مىورزد .
هر كسى كوردل باشد ياد خدا را فراموش مىكند و در پى گمان مىرود « 3 » و با خالق خود به مبارزه بر مىخيزد و شيطان بر او الحاح مىكند و بدون توبه و خضوع و غافل شدن از گناه « 4 » طلب مغفرت مىكند .
هامش
( 1 ) يادآور مىشود : اين حديث شامل معانى پيچيده و مشكلى است كه احتياج به تفسير دارد و در حديث 8 همين كتاب قسمت اوّل اين حديث در پايههاى ايمان ذكر شد . در آنجا يادآور شديم كه علامه مجلسى در جلد 86 بحار : ص 365 به تفسير و توضيح عبارات مشكل اين حديث پرداخته است .
( 2 ) در كتاب تحف العقول : مؤمن را كوچك مىكند .
( 3 ) در كتاب تحف العقول : اخلاقش زشت مىشود .
( 4 ) كلمهء « غفلت » در اينجا به صورت فوق معنى شد .