( 1 )
كتاب قضا
( 2 )
و آن حكم بين مردم است جهت رفع تنازع بين آنان ، با شرائطى كه مىآيد .
و منصب قضاوت از مناصب جليلهاى است كه از طرف خداى متعال ، براى پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) و از طرف او براى ائمه معصومين ( عليهم السّلام ) و از طرف آنان براى فقيه جامع شرايطى كه مىآيد ثابت است . و مخفى نماند كه قضاوت شأن بزرگى دارد و تحقيقا وارد شده است كه :
« قاضى به درستى در پرتگاه جهنم قرار گرفته است » . و از امير المؤمنين ( عليه السّلام ) است كه فرمود : « اى شريح جايگاهى نشستهاى كه فقط پيغمبر يا وصى پيغمبر يا شقى در آنجا مىنشيند » « 1 » . و از امام صادق ( عليه السّلام ) است كه : « از حكومت بترسيد زيرا حكومت فقط مال امامى است كه عالم به قضاوت و عادل در مسلمين است ، براى پيغمبر يا وصى پيغمبر است » « 2 » . و در روايتى است كه : « كسى كه در دو درهم به غير آنچه كه خداى عزّ و جلّ نازل فرموده حكم نمايد تحقيقا كافر شده است » « 3 » . و در روايت ديگرى است كه : « زبان قاضى بين دو جمره از آتش است تا اينكه بين مردم قضاوت كند پس يا در بهشت است و يا در آتش » « 4 » . و از امام صادق ( عليه السّلام ) است كه فرموده : « قاضىها چهار قسم مىباشند سه قسم آنها در آتش و يك قسم در بهشت مىباشد : مردى كه به ظلم قضاوت مىكند و حال آنكه مىداند ، اين مرد در آتش است . و مردى كه به ظلم قضاوت مىكند و حال آن كه نمىداند پس اين مرد در آتش است و مردى كه به حق قضاوت مىكند و حال آنكه نمىداند پس اين مرد در آتش است و مردى كه به حق قضاوت مىكند و حال آنكه مىداند پس اين مرد در بهشت است » « 5 » .
و اگر قضاوت بر فتوى توقف داشته باشد خطر فتوى هم به آن ملحق مىباشد پس در حديث صحيح است كه امام باقر ( عليه السّلام ) فرموده : « كسى كه براى مردم به غير علم و هدايت الهى ، فتوى دهد ملائكه رحمت و ملائكه عذاب او را لعنت مىكنند و وزر كسى كه به فتواى او عمل كرده ، به او ملحق است » « 6 » .
هامش
( 1 ) و ( 2 ) وسائل الشيعة ، ج 18 ، كتاب قضاء ، باب 3 از ابواب صفات قاضى ، ح 2 و 3 .
( 3 ) وسائل الشيعة ، ج 18 ، كتاب قضاء ، باب 5 از ابواب صفات قاضى ، ح 2 .
( 4 ) وسائل الشيعة ، ج 18 ، كتاب قضاء ، باب 2 از ابواب آداب قاضى ، ح 3 .
( 5 ) وسائل الشيعة ، ج 18 ، كتاب قضاء ، باب 4 از ابواب صفات قاضى ، ح 6 .
( 6 ) وسائل الشيعة ، ج 18 ، كتاب قضاء ، باب 4 از ابواب صفات قاضى ، ح 1 .