( 1 )
مسألهء 17 - اگر فرض شود كه حركت زمين كند شود و يك روز دو برابر روز ما شود در صورت امكان امساك يك روز كامل در صحت روزه حتمى است .
و در صورتى كه ممكن نباشد ، وجوب آن ساقط مىشود . و در روز و شب ، بيشتر از نمازهاى پنجگانه بر او واجب نيست . و اما آنچه كه در آن مقدار معتبر است - نه سفيدى روز و سياهى شب - بنابراين بايد به مقدار آنچه كه در افق زمان ما ، معتبر است ، بگذرد .
بنابراين اقل حيض در آن زمان مقدار سه روز افق ما است كه بر يك روز و دو شب يا بر دو روز و يك شب منطبق است - در صورتى كه روز دو برابر باشد - .
و به همين نسبت است اگر حركت ، تغيير پيدا كند .
و همچنين است حال اگر فرض شود كه حركت آن سريعتر شود به طورى كه يك روز و يك شب نصف اين زمان باشد ، پس در روزه امساك يك روز لازم است و در هر روز و شبى پنج نماز واجب است .
( 2 )
مسألهء 18 - رؤيت هلال با وسايل مستحدثه اعتبار ندارد
؛ پس اگر با بعضى از وسايل بزرگكننده يا نزديكآورنده مانند تلسكوپ مثلا ببيند ولى هلال ، بدون وسيله قابل رؤيت نباشد ، حكم به اول ماه نمىشود . پس معيار رؤيت به چشم است - بدون وسيلهء نزديكآورنده يا بزرگكننده - .
البته اگر با وسيلهاى آن را ببيند و جاى آن را بداند سپس با چشم - بدون وسيله - آن را رؤيت نمايد حكم به اول ماه مىشود .
و همچنين است حال در اينكه رؤيت خسوف و كسوف به وسايل جديد اعتبار ندارد .
پس اگر كسوف واضح نباشد مگر به وسايل جديد و چشم غير مسلّح آن را نبيند ، اثرى بر آن مترتب نمىشود .
( 3 )
پايان :
( 4 ) اگر بشر موفق شود كه به بعضى از ستارگان و كرات سفر نمايد در آن موقع مسائل شرعى زيادى پيدا مىشود كه در آينده فقها ( اعلى اللّه كلمتهم ) مشكلات آنها را كشف مىكنند و مانعى ندارد كه به بعضى از آنها اشارهء اجمالى شود .
( 5 )