است ، ( 1 ) و چهار ماهى كه براى شوهر حرام است كه بيشتر از آن وطى زوجهاش را ترك نمايد ، و يك سالى كه در ارث زوجه از شوهرش - در صورتى كه او را در مرضش طلاق بدهد - معتبر مىباشد ، و يك سالى كه معتبر است در جايى كه لقطه تا يك سال نمىماند در همهء اين موارد معيار استمرار است . و ظاهر آن است كه اين امر در باب قسمت بين زنها اختصاص باكره در اول عروسيش به هفت شب و ثيبه به سه همچنين است ، اگر چه در باب قسمت و دو اختصاص مذكور خالى از اشكال نيست ؛ از اين جهت كه عنوان ليالى در آنها اخذ شده است و التزام به اينكه قسمت طبق شب دو قطب است مثلا و همچنين هفت در عروسى ، هفت شب در دو قطب مىباشد ، غير ممكن است . پس يا ناگزير بايد قائل شد به اينكه حكم در آنها در مثل آنجاها ساقط است ، يا بر طبق ليالى متعارف اندازهگيرى شود ؛ و اقرب دومى مىباشد . و غير اينها از مواردى كه از اين قبيل مىباشد . بنابراين معيار در آنها گذشت مقدار روزها و ماهها و سالها به حسب افقهاى ما است ؛ پس اگر زوجهاش را در يكى از دو قطب طلاق دهد در ربع روز و شب آن از عده خارج مىشود . و اكثر حمل - بنابراين كه يك سال باشد - يك روز و شب است ، و ترك وطى زوجه بيشتر از ثلث روز و شب ، جايز نيست .
ولى اگر اكثر حمل در قطب به حسب طبع بيشتر از روز و شب باشد متابعت مىشود و با آفاق ما مقايسه نمىشود .
( 2 )
مسألهء 15 - همانطورى كه بر اهل قطب تطبيق مقدار روزها و ماهها و سالها بر ايّامشان در چيزهاى ياد شده واجب است ( همچنين ) اگر فرض شود كه اهلى در بعضى از كرات وجود دارد
يا بشر از زمين به بعضى از آنها سفر نمايد و حركت آن به پيرامون خودش در مقدار روز ما ، ده مرتبه باشد و روز و شب آن ، ده يك 10 / 1 روز ما باشد ، بايد روزهايش را بر مقدار روزهاى ما تطبيق نمايد .
پس خيار حيوان در آنجا سى روز و اقل حيض سى روز و وقت دادن به زنى كه شوهرش گم شده ، چهل سال مىباشد و هكذا .
( 3 )
مسألهء 16 - آنچه را كه ما ذكر كرديم فقط در جايى جارى مىشود كه مقدار ، در آن معتبر است - نه سفيدى روز -
و لذا در آنها ، روزها تلفيق مىشود . و اما مثل روزه كه امساك از طلوع فجر تا غروب در آن معتبر مىباشد ، و تلفيق در آن نمىآيد پس مقدار معتبر نمىباشد . و همچنين آنچه كه ذكر شد در نماز جارى نمىباشد ؛ زيرا اوقات نماز به طور مضبوط معتبر مىباشد . پس نماز ظهر و عصر در شب صحيح نيست ، اگر چه بر ظهر افقهاى ما منطبق باشد . و روزه در قسمتى از روز يا شب صحيح نيست اگر چه به مقدار روز ما باشد .