بخواند باطل است ؛ زيرا حفظ رو به قبله بودن ممكن نيست . و اما اگر در اطراف مكه پرواز مىكند و نمازگزار به طور تدريجى صورتش را به طرف قبله قرار مىدهد ، نماز صحيح است .
( 1 )
مسألهء 2 - اگر به هواپيمايى سوار شود پس چهار فرسخ به طور عمودى پرواز نمايد ، نماز و روزهاش قصر مىباشد .
و اگر مثلا دو فرسخ به طور عمودى پرواز كند آنگاه جاذبهء زمين به طريق علمى لغو شود پس زمين دور بزند و هواپيما به صورت غير دورزن باقى بماند پس بعد از نصف دور مثلا ، به زمين برگردد نماز و روزه قصر نيست . مثلا اگر فرض شود كه هواپيما در بغداد است پس به طور عمودى پرواز نمايد و در فضا به صورت غير دور زننده به تبع زمين باقى بماند و بعد از چند ساعتى برگردد و محل برگشتن مثلا لندن باشد ، نمازش تمام است و مسافر نمىباشد .
( 2 )
مسألهء 3 - اگر نماز صبحش در تهران مثلا فوت شود و هواپيما سوار شود و ما بين تهران و اسلامبول را يك ساعته طى كند و نيم ساعت قبل از طلوع آفتاب به اسلامبول برسد . نمازش ادا مىباشد
بعد از آنكه قضا شده بود . و آيا در صورتى كه عسر و حرج نباشد ، مسافرت نمودن او براى آنكه نماز را ادا نمايد واجب است ؟ ظاهرا چنين است . و همچنين است نسبت به بقيهء نمازهايش . و اگر نمازش در تهران مثلا فوت شود و با آن هواپيما مسافرت كند و نمازش را به طور قضا شروع نمايد و به جايى برسد كه وقت در آن فوت نشده باشد و در آخر نمازش از وقت درك نمايد پس اگر يك ركعت را درك كند ظاهر آن است كه ادا واقع مىشود و اگر به كمتر از ركعت درك نمايد در آن اشكال است . و اگر به طور قضا به نماز مغرب شروع كند پس ركعت دوم را در وقت درك نمايد سپس هواپيما بر گردد و وقت در بين نمازش خارج شود بنابراين وسط نمازش در وقت بوده و دو طرف نمازش در خارج وقت قرار گرفته است ، نماز صحيح است ، ليكن در اينكه اين نماز ادا است يا قضا تأمّل دارد و بعيد نيست كه با درك يك ركعت ، ادا باشد . و اگر هواپيما را سوار شود پس بعد از غروب داخل قضاى نماز عصر از همان روز شود آنگاه به طور عمودى پرواز نمايد و آفتاب را در بين نمازش ببيند سپس هبوط كند و آفتاب غروب نمايد ، پس هواپيما بالا بگيرد آنگاه آفتاب را ببيند و هكذا نمازش صحيح است . و بعيد نيست در صورتى كه يك ركعت متصل را از وقت درك كرده باشد ، نمازش ادا باشد . و امّا اگر كمتر از يك ركعت يا به مقدار ركعت - ليكن نه به طور متصل - درك نموده باشد در اينكه ادا است يا قضا تأمل دارد .
( 3 )
مسألهء 4 - اگر اول وقت ، نماز ظهر و عصر را در تهران بخواند و سوار هواپيما شود و قبل از ظهر همان روز به اسلامبول برسد
آيا نماز ظهر و عصر - كه بجا آورده شدهاند - وقت ظهر بر او واجب