( 1 )
مسألهء 1 - در ثبوت نصف ، بين اينكه يكى از دو گوش تيزتر از ديگرى است يا نه ، فرقى نيست .
و اگر شنوايى يكى از آنها به سببى از خداى متعال يا به جنايتى يا بيمارى يا غير آنها ، از بين رفته باشد در ديگرى نصف مىباشد .
( 2 )
مسألهء 2 - اگر بر نگشتن شنوايى معلوم باشد يا اهل خبره به آن شهادت دهند ، ديه مستقر مىباشد .
و اگر اهل خبره آرزو كردند كه بعد از مدت متعارفى ، شنوايى برگردد ، بايد انقضاى آن مدت را انتظار كشيد ، پس اگر عود نكند ، ديه استقرار پيدا مىكند . و اگر قبل از گرفتن ديه عود كند پس ارش مىباشد . و اگر بعد از گرفتن ديه ، عود نمايد اقوى آن است كه ديه بر نمىگردد . و اگر قبل از گرفتن ديه بميرد ، اقرب ديه مىباشد .
( 3 )
مسألهء 3 - اگر هر دو گوش را قطع نمايد و شنوايى به سبب آن از بين برود بر او دو ديه مىباشد .
و اگر جنايت ديگرى بر او وارد نمايد پس شنوايى او را از بين ببرد ، بر او ديهء جنايت و شنوايى مىباشد ، و اگر يكى از دو گوش را قطع نمايد پس تمام شنوايى از هر دو گوش از بين برود پس يك ديه و نصف مىباشد .
( 4 )
مسألهء 4 - اگر اهل خبره به عدم فساد قوه شنوايى شهادت دهد ليكن در راه آن نقصى وارد شده كه آن را از شنوايى منع كرده پس ظاهر ثبوت ديه است - نه ارش - .
و اگر شنوايى بچه را از بين ببرد پس نطق او معطل شود ظاهرا نسبت به تعطيل شدن نطق ، علاوه بر ديه ارش است .
( 5 )
مسألهء 5 - اگر جانى رفتن شنوايى مجنى عليه را انكار كند يا بگويد كه : صداقت او را نمىدانم ، حال او در وقت صداى عظيم و رعد قوى آزمايش مىشود
و بعد از آنكه او را غافل مىكنند ، صيحهاى رويش مىكشند پس اگر آنچه را كه ادعا كرده ، تحقق پيدا كند ديه را مىدهد . و ممكن است كه به حاذقها و متخصصين در شنوايى - با اطمينان به آنها - رجوع شود .
و احوط تعدّد و عدالت است . و اگر حال او معلوم نگشت قسامه به جهت لوث قسم داده مىشود و به نفع او حكم مىشود .
( 6 )
مسألهء 6 - اگر ادعا كند كه شنوايى يكى از گوشها كم شده است ، نسبت به ديگرى مقايسه مىشود و به حساب تفاوت آنها ، ملزم به ديه مىشود .
و راه مقايسه اين است كه گوش ناقصه به طور محكم بسته مىشود و گوش سالم آزاد گذاشته مىشود و در مقابل صورت او زنگى زده مىشود و به او گفته مىشود بشنو ، پس اگر صدا بر او مخفى بماند ، جاى آن علامتگذارى مىشود سپس از پشت او به جرس زده مىشود تا بر او مخفى بماند پس جاى آن علامت گذاشته مىشود پس اگر هر دو مسافت مساوى باشد او راستگو است و گرنه دروغگو مىباشد . و احوط اولى تكرار عمل در طرف راست و همچنين در طرف چپ است . سپس گوش سالم به خوبى