و آن قسمتى از بينى است كه نرم مىباشد و پايينتر از نيچه غضروفى و استخوانى بينى مىباشد . و اگر مارن و قسمتى از نيچه بينى را يكدفعه قطع كند ، پس ديهاش كامل است . و اگر مارن را و سپس قسمتى از قصبه آن را قطع كند پس در مارن ديه كامل و در قصبه ارش است . و اگر مارن را قطع كند سپس تمام قصبه را قطع نمايد در مارن ديه است ؛ پس آيا براى قصبه ديه مىباشد يا ارش ، در آن تأمل است . و اگر قسمتى از مارن را قطع نمايد پس به حساب مارن است .
( 1 )
مسألهء 2 - اگر بينى به شكستن يا سوزاندن يا مانند اينها فاسد شود و از بين برود پس در آن ديه كامل است .
و اگر به طور بىعيبى تدارك شود پس بنابر قول مشهور صد دينار است .
( 2 )
مسألهء 3 - در فلج كردن بينى دو ثلث ديه سالم آن است .
و اگر فلج را قطع نمايد ثلث ديه بر او مىباشد .
( 3 )
مسألهء 4 - در « روثه » اگر قطع شود نصف ديه است .
پس اين روثه آيا پايانهء بينى است يا حاجز بين دو سوراخ است يا مجمع مارن مىباشد ؟ چند احتمال دارد . و احتمال دارد كه اين احتمالها به يك چيز برگردد و آن پايانهء بينى است كه از آن خون مىچكد و آن مجمع مارن است و اين مجمع محل حاجز مىباشد پس اگر حاجز قطع شود از جايى كه از بالا به پايين ديده مىشود ، پايانه بينى را قطع نموده است و آن مجمع مارن است ؛ اگر چه خالى از تأمل نيست .
( 4 )
مسألهء 5 - در يكى از دو سوراخ بينى ثلث ديه است .
و بعضى گفتهاند : نصف آن مىباشد . ولى اولى ارجح است . و اگر چيز نفوذ كنندهاى در بينى نفوذ كند به طورى كه فاسد نكند مانند سرنيزه يا تير ، پس دو سوراخ و حاجز را پاره كند ، ثلث ديه است . و همچنين است اگر آن را سوراخ نمايد ؛ پس اگر تدارك شود و سالم شود بنابر احوط خمس ديه است .
( 5 )
چهارم : گوش
( 6 )
مسألهء 1 - در دو گوش در صورتى كه چيزى از آنها نماند ديه كامل است .
و در قطع تمام هر يك از آنها نصف ديه است .
و در قسمتى از آن به حساب ديه آن مىباشد اگر نصف است پس نصف يا ثلث است پس ثلث و هكذا .
( 7 )
مسألهء 2 - در خصوص شحمه ( نرمهء گوش ) ثلث ديهء گوش است .
و در قسمتى از آن ، به حساب آن مىباشد . و در شكافتن گوش بنابر احوط بلكه اظهر ثلث ديهاش است .