موردى كه اندازهاى در آن نيست ارش ثابت مىباشد .
و اگر فرض شود كه بر طرف نمودن مو در عبد يا امه ، قيمت را زياد مىكند ، يا چيزى را از قيمت كم نمىكند ، چيزى بر آن نيست ، مگر تعزير . و اگر فرض شود كه با آن عيب پيدا مىكند ، ارش واجب است .
( 1 )
دوّم : دو چشم
( 2 )
مسألهء 1 - در دو چشم با هم ديه كامل است .
و در هر يك از آنها نصف آن مىباشد . و اعمش و احول و اخفش و اعشى و ارمد مانند صحيح است .
و اگر در سياهى چشم او سفيدى باشد پس اگر بينايى باقى باشد ، به اينكه اين ، بر ناظر نباشد پس ديه كامل است . و گرنه در صورتى كه تشخيص ممكن باشد به حساب آن از ديه ساقط مىشود . و الّا در آن ارش است .
( 3 )
مسألهء 2 - در چشم سالم از شخص اعور ، در صورتى كه اعوريت به خلقت يا به آفت از خداى متعال باشد ديهء كامل است .
و اگر جانى او را اعور نموده باشد و ديهء آن را از او مستحق باشد در چشم سالم نصف ديه است ، چه ديهء آن را گرفته يا نه ، و چه بتواند آن را بگيرد يا نه . بلكه و همچنين است اگر اعوريت او از جهت قصاص باشد .
( 4 )
مسألهء 3 - در چشم عورائى در صورتى كه آن را خسف نمايد يا آن را در بياورد ثلث ديه است
، خواه اعوريت او به خلقت باشد يا به جنايت جانى .
( 5 )
مسألهء 4 - در پلكها ديه است .
و در تقدير هر پلكى خلاف است ؛ پس قائلى است كه مىگويد :
در هر يك ، ربع ديه است . و قائلى است كه مىگويد :
در بالايى دو ثلث ديه و در پائينى ثلث ديه مىباشد . و قائلى است كه مىگويد :
در بالايى ثلث ديه و در پائينى نصف ديه است . و اين آخرى خالى از ترجيح نمىباشد ؛ ليكن احتياط به مصالحه ، ترك نشود .
( 6 )
سوم : بينى
( 7 )
مسألهء 1 - در بينى اگر از اصلش قطع شود ، ديهء كامل است .
و همچنين است در « مارن » آن ،