و همچنين است نگهداشتن ماشينها ، مگر براى مصلحت رهگذرها ، به اندازهاى كه سوار شدن و نقل آنها بر آن توقف دارد .
( 1 )
مسألهء 6 - و از اضرار است بيرون آوردن ناودانها ، به طورى كه براى راه مضر است
؛ پس ظاهر ضمان در آن است . و در صورت عدم اضرار ، در صورتى كه اتفاقا روى ديگرى بيفتد و او را هلاك نمايد ظاهرا ضمان نمىباشد . و همچنين است كلام در بيرون آوردن پنجره و بالكنها .
و شايد ضابط در ضمان اذن شارع و عدم آن باشد ؛ پس هر آنچه كه شرعا در آن مأذون است در آن ضمان به جهت تلف او نيست مانند بيرون آوردن پنجرههاى غير مضرّ و نصب ناودانهايى كه اين چنين است .
و هر آنچه كه در آن مأذون نيست در آن ضمان است مانند ضرر رساندن به راه مسلمين به هر نحوى كه باشد ؛ پس اگر به سبب آن تلف شود ، ضمان ثابت است اگر چه كلّيت آن در هر دو موضع خالى از كلام و اشكال نيست .
( 2 )
مسألهء 7 - اگر دو كشتى با هم تصادم كنند و آنچه كه در آنها از نفس و مال هست ، هلاك شود پس اگر اين كار به تعمد هر دو قيّم آنها باشد ، اين عمد است .
و اگر از عمد نباشد و تصادم به كار آنها يا به تفريط آنها باشد در صورتى كه قصد قتل نداشته باشند و غلبهء تصادم براى منتهى شدن به قتل نباشد اين شبه عمد است . يا از باب اسبابى است كه موجب ضمان مىشود ؛ پس براى هر يك از آنها بر صاحبش نصف قيمت آن چيزى است كه اتلاف نموده است و بر هر يك از آنها نصف ديهء صاحبش است در صورتى كه هر دو تلف شوند . و بر هر يك از آنها نصف ديهء كسى است كه در آنها تلف شود . و اگر هر دو قيّم ، مالك نباشند مانند غاصب و اجير ، هر يك نصف دو كشتى و آنچه كه در آنها است ضامن مىباشد ، پس ضمان در اموال آنها است ، آنچه كه تلف شده ، نفس باشد يا مال . و اگر تصادم به غير فعل آنها و بدون تفريط آنها باشد ، به اينكه باد بر آنها غلبه كند ، ضمانى نيست . و اگر يكى از آنها تفريط كند نه ديگرى پس مفرّط ضامن است . و اگر يكى از دو كشتى ايستاده يا مانند ايستاده باشد و صاحبش تفريط نكرده باشد ضامن نمىباشد .
( 3 )
مسألهء 8 - اگر ديوارى را در ملك خودش يا در ملك مباح ، بر پايهاى كه عادة مثل آن ثابت مىماند ، بنا كند پس ديوار بدون ميل و بدون خراب نمودن ، بلكه بر خلاف عادت ساقط شود
مانند سقوط آن به سبب زلزله و مانند اينها ، صاحبش آنچه را به وسيله آن تلف شده ضامن نمىباشد اگر چه در راه يا در ملك ديگرى ساقط شود . و همچنين است اگر آن را به طور متمايل به ملكش بنا كند . ولى اگر آن را متمايل به ملك ديگرى يا خيابان ، بنا كند ، ضامن است . و