( 1 )
مسألهء 19 - اگر گوش او را قطع كند پس مجنى عليه آن را بچسباند و چسبيده شود ظاهر آن است كه قصاص ، ساقط نمىشود .
و اگر از جانى قصاص بگيرد پس جانى گوشش را بچسباند و چسبيده شود در روايتى آمده كه دو مرتبه قطع مىشود تا آنكه رسوايى آن باقى بماند . و بعضى گفتهاند كه : حاكم دستور به جدا نمودن آن مىدهد ؛ براى آنكه او ميته و نجس را حمل كرده است . و در روايت ضعف است . و اگر به چسباندن آن ، داراى حيات شود مانند بقيه اعضا ، ميته نمىباشد و نماز با آن صحيح است و حاكم و غير او حق جدا كردن آن را ندارند ، بلكه اگر شخصى آن را جدا كند در صورتى كه از عمد و علم باشد ، بر او قصاص است ، و گرنه ديه مىباشد . و اگر قسمتى از گوش را قطع كند و آن را جدا نكند ، چنانچه مماثله در قصاص ممكن باشد قصاص ثابت مىشود و گرنه ، نه . و او حق قصاص دارد و لو اينكه آن را بچسباند .
( 2 )
مسألهء 20 - اگر گوش او را قطع كند پس شنوايى او را از بين ببرد اينها دو جنايت مىباشد .
و اگر گوش به هم كشيدهء فلج را قطع كند در قصاص اشكال است بلكه ثبوت ثلث ديه بعيد نيست .
( 3 )
مسألهء 21 - قصاص در چشم ثابت است و با مساوى بودن محل ، قصاص مىگيرد
؛ پس چشم راست به چپ و همچنين بر عكس درآورده نمىشود . و اگر جانى اعور باشد از او قصاص گرفته مىشود اگر چه كور شده ؛ زيرا حق او را كور كرده است و در صورتى كه در خلقت يا به آفتى از خداى متعال ، اعور شده باشد چيزى به او ردّ نمىشود و لو اينكه ديه آن ديهء نفس باشد . و بين اينكه از خلقت يا به جنايت يا به آفت يا به قصاص اعور باشد ، فرق نمىكند . و اگر يك چشمى ، چشم سالم اعور را در بياورد از او قصاص گرفته مىشود .
( 4 )
مسألهء 22 - اگر صاحب دو چشم ، چشم اعور را در بياورد براى آن يك چشم قصاص گرفته مىشود
؛ پس آيا براى او علاوه بر آن ، ردّ نصف ديه است ؟ بعضى گفتهاند : نه . ولى اقوى ثبوت آن است . و ظاهر آن است كه مجنى عليه بين گرفتن ديهء كامل و بين قصاص گرفتن و گرفتن نصف ديه مخير است ، كما اينكه ظاهر آن است كه اين حكم در جايى ثابت است كه چشم اعور ديهء كامل داشته باشد كما اينكه به طور خلقت يا به آفت از خدا باشد - نه در غير آن - مثل جايى كه چشم او از جهت قصاص درآورده شده باشد .
( 5 )
مسألهء 23 - اگر چشم كورى را كه به حالت خود قائم است در بياورد از او قصاص نمىشود .
و ثلث ديه بر او مىباشد .
( 6 )
مسألهء 24 - اگر نور چشم او را از بين ببرد - نه حدقه را - به مماثل آن به وسيلهاى كه از بين بردن نور آن با بقاى حدقه ممكن باشد ، قصاص مىشود
؛ پس به پزشكان حاذق رجوع مىشود تا آنچه را كه ذكر شد انجام دهند و در طريقهء آن گفته شده كه پنبهء مرطوبى روى پلكهاى او