است ، البته تأمل و اشكال دارد .
( 1 )
مسألهء 4 - هر ساختمانى را كه ذمى تجديد و احداث مىكند جايز نيست كه آن را بر مسلمين از همسايههايش بالاتر قرار دهد
و آيا مساوات با او جايز است ؟ در آن تأمل است اگر چه بعيد نيست . و اگر از مسلمان ساختمانى را كه مرتفع است با ارتفاع و علوش بخرد جايز است و مأمور به تخريب آن نمىشود . و اگر ساختمان مرتفع از اصل يا خصوص قسمت بالاتر خراب شود ساختن آن به صورت اول جايز نيست ؛ پس نبايد بالاتر از مسلمان قرار دهد ، بنابراين احتياطا اكتفا مىكند به آنچه كه پايينتر از مسلمان است اگر چه جواز مساوات با مسلمان بعيد نيست .
( 2 )
مسألهء 5 - اگر چيزى از بناى خريدارى شده از مسلمان شكسته و ترك بردارد
يا كج شود ، ولى خراب نشود ، ترميم و اصلاح آن جايز مىباشد .
( 3 )
مسألهء 6 - اگر مسلمان ساختمانى بنا كند كه كوتاهتر از مسكن ذمى باشد ذمى مأمور به خراب كردن ساختمانش و مساوى قرار دادن آن نمىشود .
و همچنين است اگر از ذمى ساختمانى را كه از او كوتاهتر است بخرد .
( 4 )
مسألهء 7 - اگر خانه مسلمان در زمين پايينى باشد آيا براى ذمى جايز است كه در زمين بلندترى ساختمان بسازد در صورتى كه ديوار او با ديوار مسلمان مساوى يا پايينتر باشد ؟ دو وجه دارد
، كه عدم جواز بعيد نيست . و اگر بر عكس باشد در آن هم دو وجه است . و جواز اينكه ديوار ذمى بلندتر باشد در صورتى كه بالاتر از ديوار مسلمان نباشد به اين لحاظ كه زمين ذمى در محل پايينتر است ، بعيد نمىباشد .
( 5 )
مسألهء 8 - ظاهر آن است كه عدم جواز بالاتر بودن ، از احكام اسلام است
؛ پس رضايت همسايه و نبود رضايت در آن دخالت ندارد ، كما اينكه از احكام عقد ذمه نمىباشد بلكه از احكام ذمى و مسلمان است پس معيار شرط نمودن و عدم آن نمىباشد .
( 6 )
مسألهء 9 - بدون اشكال دخول كفار به مسجد الحرام جايز نيست
- از اهل ذمه باشند يا نه - . و همچنين دخول به بقيهء مساجد در صورتى كه هتك باشد بلكه مطلقا - بنابر احوط اگر اقوى نباشد - جايز نيست . و مسلمين حق اذن دادن به آنها در آن را ندارند و اگر اذن بدهند صحيح نيست .
( 7 )
مسألهء 10 - مكث آنها در مساجد و همچنين گذشتن در مساجد و همچنين دخولشان به مساجد جهت گرفتن غذا يا چيز ديگر جايز نيست .
و آيا دخول آنها در حرم از نظر مكث يا عبور و مرور يا تهيّه و بدست آوردن طعام جايز است ؟ گفتهاند جايز نيست ؛ زيرا منظور از مسجد الحرام كه در آيه كريمه آمده ، حرم مىباشد و در آن نيز روايتى است و احوط اين است . و بعضى از فقها احتمال دادهاند كه حرم ائمه ( عليهم السّلام ) و صحن شريف به مساجد ملحق مىشود و آن اين چنين