از آنها شهادت دهد كه او روز جمعه زنا كرده است و ديگرى شهادت دهد به اينكه در روز شنبه بوده است يا بعضى از آنها شهادت دهد كه در مكان كذا و ديگرى شهادت دهد كه در غير آن مكان زنا نموده است ، يا شهادت دهد كه با فلان زن زنا نموده است و ديگرى شهادت دهد كه با غير آن زن زنا كرده است ، شهادت اينها مسموع نمىباشد و حد زده نمىشود و شهود به جهت قذف ، حدّ زده مىشوند . و اگر بعضى از آنها خصوصيتى را ذكر كند و بعضى از آنها به طور مطلق شهادت دهد آيا اين كفايت مىكند يا حتما در صورتى كه يكى از آنها خصوصيتى را ذكر كند ، بقيه هم بايد آن را ذكر نمايند ؟ در آن اشكال است و احوط لزوم آن مىباشد .
( 1 )
مسألهء 12 - اگر بعضى از شهود حاضر شود و در غيبت شهود ديگر ، به زنا شهادت دهد كسى كه شهادت داده به جهت افترا حدّ زده مىشود
و در انتظار آمدن بقيه براى كامل شدن بيّنه ، نمىماند ؛ پس اگر سه نفر از آنها بر زنا شهادت بدهند و بگويند : ما نفر چهارمى داريم كه به زودى مىآيد ، هر سه حدّ زده مىشوند ، البته واجب نيست كه به طور يكدفعه حاضر شوند ، پس اگر يكى شهادت بدهد و ديگرى بدون فاصله بيايد و شهادت دهد و هكذا زنا ثابت مىشود و حدى بر شهود نمىباشد . و اطلاع داشتن آنها از همديگر در شهادت بر زنا معتبر نمىباشد ؛ پس اگر چهار نفر بدون اينكه شهادت بقيه را بدانند ، شهادت دهند ، نصاب ، كامل است و زنا ثابت مىشود . و اگر بعضى از شهود بعد از حضور همهء آنها براى شهادت ، شهادت بدهد و بعضى از آنها نكول كند كسى كه شهادت داده جهت افتراء حدّ زده مىشود .
( 2 )
مسألهء 13 - اگر چهار نفر شهادت به زنا بدهند و همه يا بعضى از آنها مرضىّ نباشند مانند فاسقها ، جهت قذف حدّ زده مىشوند .
و بعضى گفتهاند كه : اگر ردّ شهادت به خاطر امر ظاهرى باشد مانند كورى و فسق آشكار ، حدّ زده مىشوند . و اگر ردّ آن به جهت امر مخفى باشد مانند فسق پنهان ، حدّ زده نمىشود مگر آن شاهدى كه ردّ شده است . و اگر شهود ناشناخته باشند و عدالت و فسق آنها ثابت نباشد حدّى بر آنها به جهت شبهه نيست .
( 3 )
مسألهء 14 - شهادت چهار نفر بر دو نفر و بيشتر قبول است
؛ پس اگر بگويند : « به درستى كه فلانى و فلانى زنا كردهاند » از آنها قبول مىشود و حدّ بر آنها جارى مىشود .
( 4 )
مسألهء 15 - اگر شهادت كامل شود حدّ ثابت مىشود
و به تصديق مشهود عليه يك مرتبه يا چند مرتبه - كمتر از چهار مرتبه - ساقط نمىشود ، بر خلاف بعضى از اهل خلاف . و همچنين به تكذيب او ، ساقط نمىشود .
( 5 )
مسألهء 16 - اگر قبل از قيام بيّنه توبه نمايد حدّ - رجم باشد يا جلد - ساقط مىشود .
و اگر بعد از آن توبه كند ساقط نمىشود . و امام ( عليه السّلام ) حق عفو او را بعد از قيام بيّنه ندارد ولى حق