( 1 ) ششم - بر طرف بودن تهمت است - نه مطلقا - بلكه تهمتى كه از اسباب خاصى حاصل مىشود :
و آنها چند امر است : ( 2 ) از جملهء آنها - اين است كه : به شهادتش بكشاند نفعى را به سوى خود ، عين باشد يا منفعت يا حق مانند شريك در آنچه كه او شريك است . و اما در غير آن شهادتش قبول است . و مانند صاحب دين ، در صورتى كه براى محجور عليه به مالى كه دين او تعلق به آن دارد شهادت دهد ، به خلاف غير محجور عليه و به خلاف مالى كه حجر او به آن تعلق نگرفته است . و مانند وصى و وكيل در صورتى كه براى آنها با زياد بودن مال ، مزد زيادترى باشد . بلكه و همچنين است در جايى كه آنها بر او ولايت دارند و هر دو به حق ولايتشان مدعى مىباشند . و اما عدم قبول شهادت آنها به طور مطلق در آن تأمّل است . و مانند شهادت شريك به فروش سهمى كه او در آن داراى شفعه مىباشد . و غير اينها از مواردى كه شاهد مىكشد نفع را به سوى خود به سبب شهادت .
( 3 ) و از جملهء آنها - اين است اگر به شهادتش ضررى از خودش دفع شود ، مانند شهادت عاقله به جرح شهود جنايت خطايى ، و شهادت وكيل و وصى به جرح شهود بر موكل و موصى در مثل دو مورد گذشته .
( 4 ) و از جملهء آنها - اين است كه : صاحب عداوت دنيوى بر دشمنش شهادت دهد . ولى شهادتش به نفع او - در صورتى كه عداوتش مستلزم فسق نباشد - قبول است . و اما شهادت صاحب عداوت دينى به نفع يا عليه او باشد ، ردّ نمىشود ، حتى اگر به خاطر فسق او ، به او بغض ورزد و با او دشمنى نمايد .
( 5 ) و از جملهء آنها - سؤال نمودن به كف دست است ؛ و مقصود از او كسى است كه در بازار و در بهاى خانهها گدايى مىكند و اين گدايى حرفه و برنامهاش مىباشد . و اما سؤال - احيانا - در وقت احتياج مانع قبول شهادتش نمىشود .
( 6 ) و از جملهء آنها - تبرّع به شهادت در حقوق الناس است ؛ زيرا اين شهادت بنابر قول معروف ، از قبول جلوگيرى مىكند . و در آن تردد است . و اما در حقوق اللّه مانند آشاميدن شراب و زنا و براى مصالح عمومى ، اشبه قبول آن است .
( 7 )
مسألهء 5 - نسب مانع قبول شهادت نمىباشد مانند پدر براى فرزندش و عليه او
، و فرزند براى والدش ، و برادر براى برادرش و عليه او ، و بقيهء نزديكان بعضى براى بعضى و عليه او . و آيا شهادت فرزند عليه والدش قبول است ( يا نه ) ؟ در آن تردّد است . و همچنين شهادت زوج براى زوجهاش و عليه او و شهادت زوجه براى زوجش و عليه او قبول است . و در شهادت زوج ،