( 1 )
مسألهء 2 - قسم منعقد نمىشود مگر اينكه آنچه به آن قسم خورده شده خدا جلّ شأنه باشد
يا به ذكر اسم علم او كه مختص به او مىباشد مانند لفظ جلاله « اللّه » و ملحق به آن است آنچه بر غير او اطلاق نمىشود مانند رحمان . يا به ذكر اوصاف و افعال مختص به او مىباشد كه غير او در آن با او شريك نمىباشد مانند قول او : « و مقلب القلوب و الابصار » ، « و آن كسى كه جانم به دست او است » و « آن كسى كه حبه را شكافت و انسان را آفريده » و نظاير اينها . يا به ذكر اوصاف و افعال مشتركهاى كه بر خداى تعالى و بر غير او اطلاق مىشود ليكن غالبا بر او اطلاق مىشود به طورى كه در وقت اطلاق ، منصرف به خداى تعالى مىشود مانند ربّ و خالق و بارى و رازق و رحيم . و به آنچه كه انصراف به او ندارد موجود و حىّ و سميع و بصير و قادر ، منعقد نمىشود اگر چه به آنها نيّت قسم به ذات مقدس خدا را داشته باشد ؛ البته اشكال دارد پس احتياط ترك نشود .
( 2 )
مسألهء 3 - آنچه در انعقاد قسم معتبر است اين است كه قسم به خداى متعال - نه به غير او - باشد
؛ پس هر چيزى كه عرفا صدق كند كه قسم به خداى متعال است ، قسم به آن منعقد مىشود .
و ظاهرا صدق مىكند اگر بگويد : « قسم به حق خدا » و « به جلال خدا » و « به عظمت خدا » و « به كبريايى خدا » و « قسم به بقاء و دوام خدا » و در انعقاد قسم به اين كه بگويد : « به قدرت خدا » و « به علم خدا » تأمل است اگر چه خالى از قرب نيست .
( 3 )
مسألهء 4 - در انعقاد قسم معتبر نيست كه انشاى قسم به حروف آن باشد
به اينكه بگويد :
« و اللّه يا باللّه يا تاللّه ( قسم به خدا ) هرآينه انجام مىدهم اين را » بلكه اگر آن را به دو صيغهء قسم و حلف ، انشا نمايد مانند قول او : « اقسمت باللّه » يا « حلفت باللّه » نيز منعقد مىشود البته دو لفظ « اقسمت » و « حلفت » بدون لفظ جلاله يا چيزى كه به منزلهء آن است ، كفايت نمىكند .
( 4 )
مسألهء 5 - يمين به قسم به پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) و ائمه اطهار ( عليهم السّلام ) [ منعقد نمىشود ]
و بقيّه نفوس مقدّس و معظم ، و به قرآن كريم و به كعبه شريف و بقيه مكانهاى محترم ، منعقد نمىشود .
( 5 )
مسألهء 6 - يمين به طلاق و مانند آن منعقد نمىشود
به اين كه بگويد : « زوجهام طالق است اگر اين را انجام دهم يا اگر انجام ندهم » ؛ پس مثل اين قسم در حصول طلاق و مانند آن به مخالفت آن و در مترتب شدن گناه يا كفاره بر او ، اثر نمىكند . و همچنين است يمين به برائت از خداى متعال يا از رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله ) يا از دين او يا از ائمه ( عليهم السّلام ) به اين