( 1 )
كتاب يمين و نذر و اقسام آنها
( 2 )
يمين
( 3 ) و بر آن حلف و قسم اطلاق مىشود و آن سه قسم است : ( 4 )
اول - آن است كه جهت تأكيد و تحقيق خبر دادن به وقوع چيزى
در گذشته يا حال يا در آينده .
( 5 )
دوم - قسم « مناشده »
است و آن قسمى است كه طلب و سؤال با آن مقرون است و منظور از آن تحريك مسئول بر برآوردن مقصود سائل است مانند قول سائل : « سؤال مىكنم از تو به خدا كه انجام بدهى كار كذائى را » .
( 6 )
سوم - يمين عقد است و آن قسمى است كه واقع مىشود به جهت تأكيد و تحقيق
آنچه كه بنابر آن گذاشته و التزام به آن پيدا كرده از انجام دادن امرى يا ترك آن در آينده مانند قول او :
« قسم به خدا البته روزه مىگيرم » يا « مصرف و كشيدن دخانيات را مثلا ترك مىكنم » . در اينكه قسم اول منعقد نمىشود ، اشكالى نيست و چيزى بر آن مترتب نمىشود غير از گناه در جايى كه عمدا اخبارش دروغ باشد ، و همچنين قسم دوم منعقد نمىشود و چيزى بر آن از گناه يا كفاره - نه بر قسمخورنده در سوگندش و نه بر محلوف عليه « شخص مورد سؤال » در مخالفت او و بر نياوردن مورد سؤال او - مترتب نمىشود ، و اما قسم سوم همان است كه با اجتماع شرايط آتيه ، منعقد مىشود و اطاعت و وفاى به آن واجب است و مخالفت آن حرام مىباشد و بر حنث و مخالفت آن ، كفاره مترتب مىشود .
( 7 )
مسألهء 1 - قسم منعقد نمىشود مگر به لفظ يا چيزى كه جاى آن بنشيند
؛ مانند اشاره لال . و بنابر اقوى به نوشتن منعقد نمىشود و ظاهرا عربى در آن معتبر نيست خصوصا در متعلقات آن .