( 1 )
گفتارى در مورد شرايط وجوب حجة الاسلام
و آنها چند چيز است : ( 2 )
يكى از آنها كامل بودن به سبب بلوغ و عقل است
، پس بر بچّه اگر چه نزديك بلوغش باشد ، واجب نيست ، و بر ديوانه ( هم ) واجب نيست اگر چه ادوارى « 1 » باشد در صورتى كه دوران به عقل بودنش « 2 » براى بجا آوردن تمام اعمال حج با تحصيل آن مقدماتى كه حاصل نيستند ، كافى نباشد ، و اگر بچه مميّز حج بجا آورد صحيح است و ليكن كفايت از حجة الاسلام نمىكند هر چند كه غير از بلوغ همهء شرايط را دارا باشد اقوى آن است كه صحت حج بچّهء مميّز ، مشروط به اذن ولى نيست هر چند كه در بعضى از صورتها اذن گرفتن از ولى واجب است .
( 3 )
مسألهء 1 - و براى ولىّ مستحب است كه بچهء غير مميّز را به احرام وادارد
، به اين ترتيب كه او را محرم نمايد و دو جامهء احرام را به او بپوشاند ، و از طرف او نيّت نمايد ، و در صورت امكان لبيك گفتن را به او تلقين كند ، و گرنه خودش از طرف او لبّيك بگويد ، و او را از چيزهايى كه در حال احرام جايز نيست دور بدارد به هر يك از كارهاى احرام امر كند ، و اگر توانايى انجام هيچ يك از آنها را نداشته باشد از طرف او نيابت كند ، و او را طواف و سعى دهد ، و در عرفات و مشعر و منى او را وقوف دهد ، و به او امر كند كه رمى نمايد ، و در صورتى كه نتواند خودش از طرف او رمى نمايد . و او را به وضو و نماز طواف امر كند ، و اگر نتواند خودش از طرف او نماز بخواند ، اگر چه احتياط آن است كه خود بچه هم صورت وضو و نماز را بجا آورد ، و احتياط بيشتر آن است كه اگر بچه توانايى از آوردن صورت وضو نداشت ، خود ولىّ او را وضو دهد .
( 4 )
مسألهء 2 - در محرم نمودن بچه ، لازم نيست كه ولى محرم باشد
بلكه اگر چه ولى محلّ هم باشد جايز است او را محرم نمايد .
( 5 )
مسألهء 3 - در محرم نمودن بچهء غير مميّز ، احتياط آن است كه به ولى شرعى از قبيل پدر و جد ، و وصىّ يكى از آن دو و حاكم شرع و امين او يا وكيل از طرف آنان و مادر - اگر چه ولى نيست - اكتفا شود
، و سرايت دادن آن به غير ولىّ شرعى از قبيل كسى كه سرپرستى بچه را دارد و عهدهدار كارهاى او است ، مورد اشكال است گرچه خالى از قرب نيست .
( 6 )
مسألهء 4 - خرجى كه علاوه بر نفقه بودن وقتى كه در محل است پيش مىآيد بعهدهء ولىّ مىباشد .
نه از مال بچه ، مگر آنكه محافظت از بچه متوقف بر مسافرت بردن او باشد ، كه در اين صورت خرج اصل مسافرت بعهدهء بچه است ، نه خرج حج دادن او ، در صورتى كه زيادتر از اصل
هامش
( 1 ) گاهى ديوانه است .
( 2 ) وقتى كه حالش خوب است و ديوانه نيست .