گفتگوى حذيفه با عثمان پيش آمد . و عثمان از زيد و ابان بن سعيد بن عاص خواست تا براى وى مصحف را بنويسند . و بعد ماجراى اختلاف در كلمه « تابوت » و دخالت عثمان را نقل مىكند و ادامه مىدهد كه :
« . . . سپس مصحف را يكبار ديگر مقابله نمود و در آن اشتباهى نديدم . بعد عثمان رسولى نزد حفصه فرستاد و از وى مصحف عمر را خواستار شد و سوگند خورد كه مصحف را بازگرداند . حفصه مصحف را فرستاد در مقابلهء اين دو مصحف در چيزى با يكديگر اختلاف نداشتند . عثمان هم مصحف حفصه را به او پس داد و دلش آرام گرفت . و به مردم دستور داد اين مصحف را تكثير كنند « 1 » .
همچنين ابن ابى داود از يكى از اهالى شام نقل مىكند كه گفت : مصحف ما و مصحف اهل بصره دقيقتر از مصحف اهل كوفه است ؛ زيرا هنگامى كه عثمان مصاحف را مىنوشت خبر قرائت اهل كوفه بر اساس قرائت عبد اللّه بن مسعود به وى رسيد . لذا مصحف را قبل از مقابلهء نهايى به كوفه فرستاد . ولى مصحف ما و اهل كوفه را قبل از فرستادن مقابله كرد و بعد آنها را فرستاد « 2 » . همچنان كه منقول است : ابو درداء با گروهى از اهل دمشق به مدينه آمدند تا مصحفى را كه با خود داشتند با مصحف ابى بن كعب ، زيد بن ثابت و ديگران مقابله كنند « 3 » . شايد وجه تسميه مصحف مدينه به « امام » « 4 » توسط عثمان آن بود كه مصاحف بر آن عرضه مىشدند و يا بايستى عرضه مىشدند . و اين مصحف احيانا در موارد اختلافى بر ديگر مصاحف مرجح بود . و معيار به حساب مىآمد . و مصحف رسمى و مقبول تلقى مىگشت .
اختلاف مصاحف عثمان با يكديگر
ليكن اين دقت ، تحفظ و اهتمام به ضبط دقيق آيات و مقابله مكرر مانع از وقوع
هامش
( 1 ) مشكل الآثار ، ج 4 ، ص 193 .
( 2 ) فتح البارى ، ج 9 ، ص 18 . التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 296 به نقل از : المصاحف ابن ابى داود ، ص 35 .
( 3 ) به نقل از : مقدمتان فى علوم القرآن ، ص 85 .
( 4 ) البته گفته مىشود : مصحف امام ، مصحفى است كه عثمان براى خود نگاه داشت رك : النشر ، ج 1 ، ص 7 .