جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الْأَنْهارُ
در حالى كه در مصحف مكه با « من » آمده است « 1 » و حافظان و قراء امت آن را با « من » در سينهها ضبط كردهاند .
2 - در سوره قصص ، آيه 37 : « قال موسى » مصحف مكى آن را بدون « واو » ثبت كرده است . در مصاحف ديگر : « و قال موسى » با « واو » ضبط شده است . در صورتى كه بدون « واو » درست است .
3 - در مصحف اهل شام : . . . و أوصى بها ابراهيم « 2 » آمده است و در مصحف اهل كوفه : « و وصّى » آمده است . مسلمانان متفقا به درستى مورد دوم اعتراف دارند و كتابت مصحف شام را رد مىكنند . لذا مىتوان آن را از خطاى كاتب دانست .
4 - در مصحف مدينه : « سارعوا » « 3 » بدون « واو » است و در مصحف كوفه و بصره :
« و سارعوا » با « واو » آمده است و همين مورد دوم ، مقبول مسلمانان است .
5 - در مصحف بصره و كوفه : « و قال الملأ » « 4 » با « واو » ثبت شده است در حالى كه در مصحف مدينه و شام : « قال الملا » بدون « واو » آمده است . و ثبت دوم مورد قبول امت قرار گرفته است و ثبت با « واو » مطرود گشته است .
6 - در مصحف مدينه و شام : هو الذى ينشركم ضبط شده است و در مصحف كوفه و بصره :
هُوَ الَّذِي يُسَيِّرُكُمْ
آمده است در حالى كه امت اسلامى بر صحت ضبط دوم اجماع كردهاند و ضبط اوّل را طرد نمودهاند « 5 » . اين نمونههاى مختصرى بود از اختلاف مصاحف ، در حالى كه سيد ابن طاووس موارد اختلاف مصاحف عثمانى را به دقت به شمارش درآورده است . همچنين علامه شيخ محمد هادى معرفت اين اختلافات را به دقت ضبط نموده و براى آنها جداول ويژهاى ترتيب داده است . وى تعداد خطاهاى مصاحف عثمانى را به بيش از هفت هزار مورد رسانده است . علاقهمندان به كتاب اين
هامش
( 1 ) رك : البرهان زركشى ، ج 1 ، ص 336 . فتح البارى ، ج 9 ، ص 27 . الاتقان ، ج 1 ، ص 75 . مناهل العرفان ، ج 1 ، ص 163 و رك : عدة رسائل مفيد ، ص 226 المسائل السروية .
( 2 ) سورهء بقره ، آيهء 132 .
( 3 ) سورهء آل عمران ، آيهء 133 .
( 4 ) سورهء انعام ، آيهء 32 .
( 5 ) رك : سعد السعود ، ص 279 - 281 . التمهيد فى علوم القرآن ، ج 1 ، ص 353 - 354 . النشر فى القراءات العشر ، ج 1 ، ص 11 . اين كتاب موارد ديگرى را بيان مىكند .