معاضد ملّت ، جهان هنر و فرزانهء خردپرور ، جم نژاد جم نشان ، و تاجبخش گيتىستان ، داور عادل و دادگر شيردل ، صافى رأى خجستهروى و آدمىنهاد فرشتهخوى ، ميمونطالع بلند اختر و مبارك عنصر همايون گوهر ، قطب دايرهء مكرمت و اقبال ، و مركز محيط جلالت و استقلال ، نهال برومند خيابان شوكت و بسالت « 1 » و سرو جويبار مروّت و عدالت ، نور حديقهء سلطان سلاطين آفاق و نور حدقهء ملاذ خواقين « 2 » به استحقاق ، سالك مسالك اصحاب ايقان و مالك ممالك قلوب ارباب عرفان ، مشيّد « 3 » قواعد ملّت و دين و مروّج قوانين ائمّهء طاهرين ، آنكه زارع آمال همگنان از جداول « 4 » انامل « 5 » عطيّهاش خرّم و سيراب و از صفير عندليب خوش الحان خامهء عدالت نگارش ، اندوه در خاطرها ناياب ، به آب تيغ آتشبار هيبتش ، غبار هواى فتنه فرو نشسته و به ضرب حسام صاعقه كردارِ معدلتش هر كسى از گفتار ناشايست لب فرو بسته ، سليماننشانى كه طيور ارواح و وحوش ، قلوب ذوىارتياح « 6 » در دام تسخير و اطاعتش در بند ، و هبوب رياح صبا و جنوب ، به امر علّام غيوب به تطبيب و تطهير ساحت رفعت و جلالتش خرسند ، به ذكر عطايش لب دريا ، تر زبان و به وصف سخايش دهان صدف دُر فشان ، مصداق :
« شَجُو حُسَّادُهُ وَغيْظَ عداهُ * أَنْ يَرى مُبْصِرٌ وَيَسْمَعَ وَاعٍ » ، « 7 »
اعنى : مالك رقاب امم و شاهزادهء افخم معظّم ، ملاذ نسلِ الاكاسرة « 8 » و ملجاءَ نجلِ القَياصرة « 9 » ، فرمانْ فرماى با رفعت و اعتلاء ، شاهزاده محمد ولى ميرزا ، « ضَمَّنَ اللَّهُ خِيامَ دَوْلَتِه بِأَطْنابِ الْخُلُودِ وَزَيَّنَ سَريرَ وِلايَتِهِ بِدُرَرِ الْعِزِّ وَالسُّعُودِ » « 10 » ، داعى را به نوشتن كتابى ديگر امر فرمودند . و به امر
هامش
( 1 ) . بسالت ، يعنى شجاعت و دلاورى .
( 2 ) . خواقين ، جمع خاقان ، به معناى پادشاه تركان و چين است .
( 3 ) . مشيّد ، يعنى استوار كننده .
( 4 ) . جداول ، جمع جدول ، به معناى جوىهاى هدايت كننده آب است .
( 5 ) . انامل ، جمع انمله ، به معناى انگشتان است .
( 6 ) . ارتياح به معناى شادمانى است ، و ذوى ارتياح ، يعنى افراد شادمان .
( 7 ) . اين بيتى از شعر بخترى در مدح خليفه ، المعتز بالله ، بوده و معنايش اين است : حاسدانش اندوهگين و دشمنانش خشمگين از جلوه گرى و آوازهء او .
( 8 ) . جمع كسرى ، لقب پادشاهان فارس .
( 9 ) . جمع قيصر ، لقب پادشاهان روم .
( 10 ) . يعنى : خداوند خيمهء سلطنتش را با طناب هاى جاويدان ببندد ، و تخت ولايتش را به مرواريدهاى عزّت و سعادتبيارايد .