پسر مسلم ! آيا چنان مىپندارى كه بندهء مؤمن ، بر گناه خود پشيمان مىشود ، و از خداى عز و جل طلب آمرزش از آن مىكند و توبه مىكند ، و خداى عز و جل با وجود اينها ، توبهء او را قبول نمىفرمايد ؟ » عرض كردم : پس اگر چندين مرتبه چنين كند كه مرتكب گناه شود ، بعد از آن ، توبه كند و آمرزش طلبد ؟ فرمود : « در هر زمان كه مؤمن به استغفار و توبه باز گردد ، خداى عز و جل از او بپذيرد ، و به آمرزش بر او بازگردد و تفضّل فرمايد . و به درستى كه خداى عز و جل آمرزندهاى است مهربان ، كه توبه را قبول مىكند ، و از گناهان در مىگذرد ؛ پس بپرهيز از آنكه مؤمنان را از رحمت خداى عز و جل نوميد گردانى » « 1 » .
2967 / 7 . ابو على اشعرى ، از محمد بن عبد الجبّار ، از ابن فضّال ، از ثعلبة بن ميمون ، از ابو بصير ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه گفت : آن حضرت را سؤال كردم از قول خداى عز و جل :
« إِذا مَسَّهُمْ طائِفٌ مِنَ الشَّيْطانِ تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ »
« 2 » ؛ يعنى : « به درستى كه آنان كه پرهيز كردند ، چون برسد ايشان را وسوسه و مكرى از جانب شيطان ، كه در خاطرها فرود آيد و به گرد آن در آيد ، پند گيرند و خدا را ياد كنند ؛ پس ناگاه ايشان بينايان باشند ، كه راه حق و صواب را ببينند » . و حضرت فرمود كه : « مراد از آن ، بندهاى است كه قصد گناه مىكند ، بعد از آن ، متذكّر مىشود و به اين سبب باز مىايستد . و اين ، معنى قول آن جناب است كه فرموده :
« تَذَكَّرُوا فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ »
» .
2968 / 8 . على بن ابراهيم ، از پدرش ، از ابن ابى عمير ، از عمر بن اذينه ، از ابو عبيده روايت كرده است كه گفت : شنيدم از امام محمد باقر عليه السلام كه مىفرمود : « به درستى كه خداى عز و جل سختتر است از روى شادى به توبهء بندهء خويش ، از مردى كه شترِ سوارى و توشهدان ( يعنى سفرهء ) خود را در شب تارى گم كرده باشد ، بعد از آن ، آن را بيابد ؛ پس به درستى كه خدا سختتر است از روى شادى به توبهء بندهء خود ، از اين مرد ، به راحلهء خودش ، در هنگامى كه آن را بيابد » .
2969 / 9 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از محمد بن اسماعيل ، از عبد اللَّه بن عثمان ، از ابو جميله روايت كرده است كه گفت : امام جعفر صادق عليه السلام فرمود :
هامش
( 1 ) . و شاعر چه خوش گفته كه :اين درگه ما درگه نوميدى نيست * صدبار اگر توبه شكستى بازآ ( مترجم )( 2 ) . اعراف ، 201 .