و گريختن از ميان لشكر در جنگ جهاد ؛ زيرا كه خداى عز و جل مىفرمايد كه :
« وَ مَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَةٍ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ »
« 1 » ؛ يعنى : « و هر كه بگرداند از ايشان در آن روز پشت خود را ، مگر در حالى كه ميلكننده و برگردنده باشد از هر طرفى به طرفى ديگر ، به جهت اصلاح صلاح براى كارزار ، يا پناهجوينده باشد به سوى گروهى كه از مسلمانان باشند ، مانند آنكه از ميمنه به ميسره رود يا به عكس ، به حقيقت كه به آن ، گرديده به خشمى بزرگ از خدا ، و بازگشت او دوزخ است ، و بد جاى بازگشتى است دوزخ » .
و خوردن ربا و سود ؛ زيرا كه خداى عز و جل مىفرمايد كه :
« الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ »
« 2 » ؛ يعنى : « آنان كه مىخورند ربا را ، برنمىخيزند از قبرهاى خود در وقت بعث و نشور ، مگر چنان كه برمىخيزند آنكه تباه كند او را ديو فريبندهء سركش ، از جهت سودن » . « 3 »
و سحر و جادو كردن ؛ زيرا كه خداى عز و جل مىفرمايد كه :
« وَ لَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَراهُ ما لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلاقٍ »
« 4 » ؛ يعنى : « و هر آينه نيك دانستهاند - يعنى يهود - كه هر كه بخرد سحر را و بدل كند آن را به دين حق ، بدين وجه كه آن را بياموزد و به آن عمل كند ، نباشد او را در آخرت هيچ بهرهاى » « 5 » .
و زنا كردن ؛ زيرا كه خداى عز و جل مىفرمايد كه :
« وَ مَنْ يَفْعَلْ ذلِكَ يَلْقَ أَثاماً * يُضاعَفْ لَهُ الْعَذابُ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ يَخْلُدْ فِيهِ مُهاناً »
« 6 » ؛ يعنى : « و هر كه بكند آنچه را كه مذكور شد ؛ يعنى زنا ، ( و بيشتر مفسّران به همهء آنچه پيش گذشته ، از شرك و قتل نفس و زنا تفسير كردهاند ) ؛ يعنى هر كه
هامش
( 1 ) . انفال ، 16 .
( 2 ) . بقره ، 275 .
( 3 ) . و مراد ديوانگى و صرع است ، و زعم عرب اين بود كه چون جنّى مسّ آدمى نمايد ، عقل او را زايل گرداند و دماغش را پريشان كند و او را صرع و ديوانگى پيدا شود ، و حق - سبحانه و تعالى - بر وجهى كه متعارف ايشان باشد ، اجراى كلام مىفرمايد . و ملخصّ سخن آن است كه خورندگان و گيرندگان ربا ، در روز قيامت به شكل ديوانگان از قبور برخيزند ، و اهل عرصات ، ايشان را به آن نشان بشناسند . ( مترجم )
( 4 ) . بقره ، 102 .
( 5 ) . و گويند كه : مراد به خلاق ، خلاص است ؛ يعنى او را در آخرت خلاصى نباشد . ( مترجم )
( 6 ) . بقره ، 68 و 69 .