وَ اعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللَّهِ »
« 1 » ، يعنى : « پس بگرديد اى مشركان ، در زمين ( و بياييد و برويد ايمن از تعرض مسلمانان ) در ظرف مدت چهار ماه ( كه تفسير شده به يازدهم ذى الحجه تا دهم ربيع الاخر ) . و بدانيد اى عهد شكنان ، آنكه شما نمىتوانيد كه خدا را عاجز كنيد » . بعد از آن ، خداى تبارك و تعالى فرموده كه :
« فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ »
« 2 » ، يعنى : « پس چون بگذرد ماههاى حرام ( كه بيست روز از ذى الحجه و محرم و صفر و ربيع الاول و ده روز ربيع الاخر است ، يا ذىالقعده و ذىالحجه و محرم و رجب ) پس بكشيد مشركان را در هر جا كه بيابيد ايشان را » ( خواه در حرم و خواه در غير آن ) . و فرموده است كه :
« وَ لا تَعْزِمُوا عُقْدَةَ النِّكاحِ حَتَّى يَبْلُغَ الْكِتابُ أَجَلَهُ »
« 3 » ، يعنى : « و قصد مكنيد عقد نكاح زنانى را كه در عدهاند ، تا برسد كتاب ( يعنى : آنچه خدا نوشته و واجب گردنيده از عدّه ) به غايت مدت خود » ( و مدّت آن منقضى گردد ) . و خداى تعالى براى هر چيزى ، محلى قرار داده و براى هر مدتى ، نوشتهاى را .
پس اگر تو گواهى هستى از جانب پروردگار خود ، و با يقين و قطعى كه از اين امر دارى ، و بيان شغلى كه مىخواهى متوجه آن شوى ، به كار خود مشغول باش ، و اگر نه ، كارى را قصد مكن كه تو نسبت به آن ، در شك و شبهه باشى ، و منازعه مكن در باب زوال پادشاهى ( بنى اميه ) كه بَر و ميوهء آن ، تمام نشده و مدت آن ، منقطع نگرديده ، و نوشته به غايت مدت خود نرسيده . پس اگر نهايت آن برسد ، و ميوهء آن منقطع شود ، و نوشته به غايت مدت خود رسد ، فاصلهاى كه ميان دو دولت حق است ( يعنى : دولت باطل ) بريده شود ، و انتظام امر پياپى گردد .
و هر آينه خدا در تابع و متبوع ، خوارى و ذلت را در پى در آورد .
پناه مىبرم به خدا ، از امامى كه وقت آن را نداند . پس تابع در آن ، از متبوع داناتر باشد . اى برادر من ، آيا مىخواهى كه زنده گردانى ملت قومى را كه به آيات خدا كافر شدند ، و رسول او را نافرمانى كردند و خواهشهاى خويش را پيروى نمودند ، بىهدايتى از جانب خدا و خلافت را ادعا كردند ، بدون آنكه دليل و حجتى روشن از جانب خداى تعالى ، يا وصيتى از جانب رسول آن جناب داشته باشند ؟ پناه مىدهم تو را به خدا اى برادر من ، از آنكه فردا در كُناسهء كوفه بردار رفته باشى » .
هامش
( 1 ) . توبه ، 2 .
( 2 ) . توبه ، 5 .
( 3 ) . بقره ، 235 .