چشم نگاه كن تا بزرگان چشم طمع به ستم تو به نفع آنان نداشته باشند ،
وضعيفان از عدل تو با آنان نوميد نگردند . ( 1 )
6 - ودر عهدنامه به مالك اشتر نوشت : ومانند گرگ خون خوار به جان مردم
نيفت كه خوردن آنان را غنيمت شمارى ، زيرا مردم دو دسته اند : يا برادر ديني تو
هستند يا انساني مانند تو . ( 2 )
7 - روكس بن زائد گويد : امام علي عليه السلام أعجوبة اى از عجايب داورى است ،
زيرا أو نخستين كسى است كه ميان شهود جدايى افكند تا مبادا دو نفر از آنها در
اثر تبانى شهادتي دهند كه جمال حق را زشت وآثار حق را خاموش سازند . وى
با اين سنت پسنديده نيكو مبنايى را براي داورى پايه گذارى كرد كه راه فهم حق
را براي داوران روشن مى سازد واحكام آنها را از شك وشبهه منزه مى دارد
وميان كساني كه با احساسات وعواطف مردم بازى مى كنند جدايى مى افكند . . .
ونيز امام علي عليه السلام نخستين كسى است كه براي شهادت شاهدان پرونده تشكيل داد
وگواهى آنان را ثبت نمود تا شهادتها در اثر رشوه يا تدليس به جهت طمع يا
ميل عاطفى دگرگون نشود ، وآن حضرت با اين كار يكى از بزرگترين مبتكران
عالم به شمار مى رود ، زيرا حفظ حقوق مردم از دستكارى وخيانت گرانبهاتر از
خود حيات آنهاست ، ونسلها وملتها وحكومتها ودولتهاى آينده بر أساس
همان طرحى كه آن امام بزرگ ترسيم نموده حركت خواهند كرد . . .
ونيز گويد : أو نخستين مكتشف يا مبتكرى است كه ميان شير مادر دختر
ومادر پسر فرق نهاد . ( 3 )
علاوة بر اينها امام عليه السلام در قضاوت از رابطه عميق مادرى نيز در كشف حقيقت
هامش
( 1 ) - نهج البلاغة ، نامه 27 .
( 2 ) - همان ، نامه 53 .
( 3 ) - الامام على أسد الاسلام وقديسه .