تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٧ — صفحة 68

مساهمون:

ص٦٨

مرگ را تصديق نميكنند ، از دين حق منحرفند . برخى گويند : يعنى در آخرت ، از راه بهشت منحرف شده ، به چپ و راست مىروند و وارد جهنم مىشوند . وَ لَوْ رَحِمْناهُمْ وَ كَشَفْنا ما بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ لَلَجُّوا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ : اگر در آخرت به آنها رحم كنيم و آنها را از ضرر و زيان خلاص كرده ، به دنيا بازگردانيم ، در طغيان و گمراهى لجاجت بخرج ميدهند . اين آيه نظير اين است كه : « وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ » ( اگر رد شوند برميگردند به آنچه نهى شده‌اند : انعام 28 ) . برخى گويند : منظور اين است كه اگر آنها را در همين دنيا از گرسنگى و بدبختى نجات دهيم ، در گمراهى و سرگردانى خود باقى خواهند ماند . وَ لَقَدْ أَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ فَمَا اسْتَكانُوا لِرَبِّهِمْ : ما كافران را گرفتار قحطى و كمى روزى و كشتار با شمشير كرديم و آنها در برابر خداى خويش تواضع نكرده ، رام نشدند . وَ ما يَتَضَرَّعُونَ : و در دعا و نيايش رغبتى به خدا نشان نميدهند . امام صادق ( ع ) فرمود : استكانت بمعنى دعاء و تضرع بمعنى بلند كردن دست در حال دعاست . حَتَّى إِذا فَتَحْنا عَلَيْهِمْ باباً ذا عَذابٍ شَدِيدٍ : بر اين روش باقى ماندند ، تا اينكه آنها را بعذابى سخت‌تر گرفتار كرديم . منظور همان وقتى است كه پيامبر خدا در بارهء آنها نفرين كرده ، گفت : « خدايا ، سالهايى مثل سالهاى قوم يوسف ! » در نتيجه كار آنها از گرسنگى به جايى رسيد كه كرك خون آلود ميخوردند . اين نظر از مجاهد است . ابن عباس گويد : منظور كشته شدن آنها در جنگ بدر است . جبائى گويى : منظور گشوده شدن درى از عذاب جهنم است در آخرت به روى آنها و برخى گفته‌اند : منظور موقع فتح مكه است . امام باقر ( ع ) فرمود : منظور رجعت است . إِذا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ : كار آنها به جايى رسيد كه از هر خيرى نوميد و دستخوش