وَ كانَ الْكافِرُ عَلى رَبِّهِ ظَهِيراً : كافر مخالف خدا و پشتيبان شيطان است در راه معصيت . زيرا بت پرستى آنها كمك شيطان است ، برخى گويند : يعنى كافر خدا را كوچك مىشمارد و او را پشت سر مىاندازد . نظير : « وَ اتَّخَذْتُمُوهُ وَراءَكُمْ ظِهْرِيًّا » ( خدا را پشت سر انداختيد و كوچك شمرديد : هود 92 ) معنى اول بهتر است . گويند : منظور از كافر ابو جهل است . وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا مُبَشِّراً وَ نَذِيراً : ترا نفرستاديم مگر براى اينكه مردم را نويد به بهشت دهى و از جهنم بترسانى . قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ : من در مقابل قرآن و تبليغ وحى از شما مزدى نميخواهم . إِلَّا مَنْ شاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا : لكن مانع شما نيستم كه مال خود را در راه رضاى خدا انفاق كنيد . بلكه شما را بر اين كار تشويق مىكنم . اين مطلب دليل صدق پيامبر است . زيرا اگر مزدى از آنها ميخواست ، مىگفتند : ميخواهد مال ما را از ما بگيرد . وَ تَوَكَّلْ عَلَى الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ : امور خود را بخدايى تفويض كن كه نميميرد و انتقام ترا مىگيرد و لو مدتها بگذرد . وَ سَبِّحْ بِحَمْدِهِ : خدا را ستايش كن و از عيب و نقص منزه بشناس . يعنى بگو : « الحمد للَّه رب العالمين الحمد للَّه على نعمه و احسانه الذى لا يقدر عليه غيره الحمد للَّه حمداً يكافئ نعمه فى عظيم المنزلة و علو الرتبة » و غير از آن . برخى گويند : يعنى خدا را پرستش كن و در برابرش نماز بگزار و شكر نعمتهايش را بجاى آور . وَ كَفى بِهِ بِذُنُوبِ عِبادِهِ خَبِيراً : كافى است كه خدا بگناه بندگان داناست و آنها را محاسبه مىكند و كيفر ميدهد . پس سزاوار است كه از او بترسند . الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ الرَّحْمنُ : خدايى كه آسمانها و زمين و آنچه ما بين آنهاست در شش روز آفريد و بر عرش مستولى گشت . ( تفسير اين قسمت در سوره اعراف گذشت ) فَسْئَلْ بِهِ خَبِيراً : در بارهء معنى آن اختلاف است . برخى گويند : يعنى از خدا بپرس
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۷ — صفحه 217
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۱۷