پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۷ — صفحه 216

پدیدآورندگان:

ص۲۱۶

است كه شبهه‌هاى دشمنان دين را باطل ميكنند . ممكن است اين حديث : « رجعنا من الجهاد الاصغر فعليكم بالجهاد الاكبر » ( از جهاد كوچكتر برگشتيم . بر شما باد به جهاد بزرگتر ) ناظر به همين حقيقت باشد . وَ هُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ : خداست كه دو دريا را در مجرايشان به حركت در آورد . با اينكه آب اين دو دريا با يكديگر برخورد دارند ، اما مخلوط نمىشوند . آب شور جداست . آب شيرين هم جداست . هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَ هذا مِلْحٌ أُجاجٌ : يكى از دو دريا شيرين و گوارا و ديگرى شور و بد طعم است . وَ جَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَ حِجْراً مَحْجُوراً : در ميان آنها از قدرت خويش فاصله‌اى قرار داد كه هيچكدام با يكديگر مخلوط نميشوند و آب شور آب شيرين را فاسد نميكند . وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ مِنَ الْماءِ بَشَراً : اوست كه از نطفه انسان را آفريد . برخى گويند : مقصود آدم است كه از خاك آفريده شده و خاك هم از آب . فَجَعَلَهُ نَسَباً وَ صِهْراً : و اين بشر را صاحب خويشاوندى و دامادى قرار داد . برخى گويند : نسب كسى است كه نشود با او ازدواج كرد و صهر كسى است كه بشود با او ازدواج كرد . مثل دختر عمو و دختر دايى . برخى گويند : نسب هفت قسم و صهر پنج قسم است . اينها را خداوند در آيهء : « حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ . . . » ( نساء 23 ) بيان كرده است . برخى گويند : نسب پسر و صهر دختر است . يعنى از نطفه پسر و دختر آفريد . ابن سيرين گويد : اين آيه در بارهء پيامبر ( ص ) و على ( ع ) نازل شده است كه دختر خود فاطمه را بعلى داد . على هم پسر عموى اوست و هم دامادش . بنا بر اين هم نسب است و هم صهر . وَ كانَ رَبُّكَ قَدِيراً : خدا بر هر چه اراده كند قادر است . وَ يَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُهُمْ وَ لا يَضُرُّهُمْ : چيزهايى غير خدا پرستش ميكنند كه براى آنها سود و زيانى ندارند .